Giảm trừ gia cảnh theo quy định mới năm 2026: Người nộp thuế cần biết gì để không mất quyền lợi?

Thuế thu nhập cá nhân không chỉ là nghĩa vụ mà còn gắn liền với nhiều quyền lợi của người nộp thuế. Tuy nhiên, trên thực tế, không ít người lao động vẫn cho rằng doanh nghiệp đã khấu trừ thuế hằng tháng thì không cần quan tâm thêm đến việc đăng ký người phụ thuộc hay các khoản được giảm trừ khác. Điều này có thể khiến họ vô tình bỏ lỡ quyền được giảm số thuế phải nộp hoặc mất cơ hội hoàn thuế khi quyết toán.

Từ ngày 01/7/2026, Luật số 109/2025/QH15 của Quốc hội và Nghị định số 253/2026/NĐ-CP chính thức có hiệu lực. Trong đó, nhiều quy định về giảm trừ gia cảnh và các khoản được giảm trừ là những nội dung người nộp thuế cần đặc biệt lưu ý để bảo đảm quyền lợi của mình.

Trong chính sách thuế thu nhập cá nhân, giảm trừ gia cảnh là khoản được trừ vào thu nhập chịu thuế trước khi xác định số thuế phải nộp. Khoản giảm trừ này nhằm bảo đảm người nộp thuế chỉ thực hiện nghĩa vụ đối với phần thu nhập còn lại sau khi đã tính đến nhu cầu sinh hoạt cơ bản của bản thân và trách nhiệm nuôi dưỡng người phụ thuộc. Để bảo đảm mục tiêu này được thực hiện trên thực tế, pháp luật quy định cụ thể mức giảm trừ gia cảnh áp dụng đối với người nộp thuế và người phụ thuộc. Theo khoản 1 Điều 10 Luật Thuế thu nhập cá nhân năm 2025, mức giảm trừ gia cảnh đối với bản thân người nộp thuế là 15,5 triệu đồng/tháng (186 triệu đồng/năm), còn đối với mỗi người phụ thuộc là 6,2 triệu đồng/tháng.

Để không bỏ lỡ các quyền lợi, người nộp thuế cần lưu ý một số nội dung sau:

Thứ nhất, đăng ký người phụ thuộc đúng thời hạn. Điểm a khoản 2 Điều 48 Nghị định số 253/2026/NĐ-CP quy định, để được giảm trừ gia cảnh cho người phụ thuộc, người nộp thuế phải đăng ký thuế, đăng ký người phụ thuộc và nộp hồ sơ chứng minh trước ngày 31/12 của năm tính thuế. Nếu chưa kịp đăng ký trong năm, người nộp thuế vẫn được tính giảm trừ từ tháng phát sinh nghĩa vụ nuôi dưỡng khi quyết toán thuế, với điều kiện đáp ứng đầy đủ quy định.

Thứ hai, chuẩn bị đầy đủ hồ sơ chứng minh người phụ thuộc. Không phải mọi trường hợp đăng ký người phụ thuộc đều sử dụng chung một loại giấy tờ. Do đó, tại Điều 4 Thông tư số 87/2026/TT-BTC đã quy định thành phần hồ sơ riêng đối với từng nhóm người phụ thuộc nhằm bảo đảm việc xác định đúng đối tượng được hưởng giảm trừ. Người nộp thuế cần chuẩn bị đầy đủ giấy tờ chứng minh nhân thân, mối quan hệ với người phụ thuộc và các tài liệu liên quan trong trường hợp người phụ thuộc đang đi học hoặc không có khả năng lao động.

Thứ ba, tránh đăng ký trùng người phụ thuộc. Đối với nhiều gia đình, một người phụ thuộc có thể do nhiều người cùng có nghĩa vụ nuôi dưỡng. Điểm b khoản 2 Điều 48 Nghị định số 253/2026/NĐ-CP quy định mỗi người phụ thuộc chỉ được tính giảm trừ gia cảnh cho một người nộp thuế trong năm tính thuế. Do đó, các thành viên trong gia đình cần thống nhất người đăng ký để tránh kê khai trùng, dẫn đến phải điều chỉnh hoặc truy thu theo quy định.

Thứ tư, có nhiều nguồn thu nhập vẫn chỉ được giảm trừ tại một nơi. Nhiều người lao động hiện nay đồng thời làm việc tại nhiều đơn vị hoặc có thêm thu nhập từ các công việc khác. Để tránh việc một cá nhân được tính giảm trừ gia cảnh nhiều lần, pháp luật đã quy định rõ nguyên tắc đăng ký trong trường hợp có thu nhập từ nhiều nguồn. Theo khoản 1 và điểm c khoản 2 Điều 48 Nghị định số 253/2026/NĐ-CP, người có thu nhập từ nhiều nơi chỉ được lựa chọn một nơi trả thu nhập để tính giảm trừ gia cảnh cho bản thân và một nơi để đăng ký giảm trừ đối với người phụ thuộc. Vì vậy, người nộp thuế cần xác định rõ nơi đăng ký ngay từ đầu, tránh kê khai tại nhiều đơn vị, dẫn đến sai lệch nghĩa vụ thuế và phải điều chỉnh khi quyết toán.

Cuối cùng, chủ động rà soát các khoản được giảm trừ khác. Giảm trừ gia cảnh không phải là khoản giảm trừ duy nhất. Điều 49 Nghị định số 253/2026/NĐ-CP cho phép người nộp thuế được giảm trừ đối với các khoản đóng góp từ thiện, nhân đạo, khuyến học vào các tổ chức đủ điều kiện theo quy định của pháp luật. Ngoài ra, người nộp thuế còn được giảm trừ một số khoản chi cho y tế và giáo dục - đào tạo của bản thân hoặc người phụ thuộc nếu đáp ứng đủ điều kiện về hóa đơn, chứng từ và mức chi theo quy định. Tuy nhiên, các khoản chi này phải có chứng từ hợp pháp, không được thanh toán từ các nguồn hỗ trợ khác và chỉ được tính giảm trừ trong năm phát sinh.

Có thể thấy, chính sách giảm trừ gia cảnh và các khoản giảm trừ khác được xây dựng nhằm bảo đảm người nộp thuế chỉ thực hiện nghĩa vụ thuế đối với phần thu nhập thực tế còn lại sau khi đã đáp ứng các nhu cầu thiết yếu của bản thân và gia đình. Tuy nhiên, quyền lợi này không được áp dụng một cách tự động. Người nộp thuế cần chủ động đăng ký người phụ thuộc đúng thời hạn, chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, lưu giữ chứng từ và kê khai chính xác theo quy định. Chỉ khi thực hiện đầy đủ các thủ tục cần thiết, người nộp thuế mới có thể bảo đảm không bỏ lỡ các quyền lợi hợp pháp của mình và hạn chế những rủi ro phát sinh trong quá trình quyết toán thuế.