Nâng ngưỡng miễn thuế – Mở lối cho kinh tế hộ phát triển bền vững

Bỏ tư duy thu trước mắt để nuôi dưỡng nguồn thu lâu dài

Tại Kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XVI, việc thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của các luật thuế đã thu hút sự quan tâm đặc biệt của cử tri, cộng đồng doanh nghiệp và hàng triệu hộ kinh doanh trên cả nước. Một trong những nội dung nổi bật nhất là thay đổi chính sách thuế đối với hộ, cá nhân kinh doanh theo hướng giảm áp lực nghĩa vụ tài chính, tăng dư địa phát triển cho khu vực kinh tế dân sinh.

Theo đó, Quốc hội đã thống nhất bỏ quy định cứng về mức doanh thu không chịu thuế là 500 triệu đồng/năm và giao Chính phủ quy định ngưỡng doanh thu phù hợp với thực tiễn từng giai đoạn. Phương án đang được Chính phủ dự kiến là nâng ngưỡng miễn thuế lên 1 tỷ đồng/năm đối với hộ, cá nhân kinh doanh.

Đây là bước chuyển quan trọng trong tư duy chính sách. Nếu như trước đây trọng tâm chủ yếu đặt vào quản lý thu và chống thất thu, thì nay chính sách thuế đã dịch chuyển mạnh sang mục tiêu hỗ trợ phát triển, nuôi dưỡng nguồn thu bền vững và khuyến khích khu vực kinh doanh nhỏ lẻ bước vào quỹ đạo chính thức.

Tại nghị trường, nhiều đại biểu Quốc hội cho rằng mức 500 triệu đồng/năm đã không còn phù hợp với mặt bằng chi phí và biến động giá cả hiện nay. Việc duy trì ngưỡng thấp khiến nhiều hộ kinh doanh nhỏ, tiểu thương chợ truyền thống, hộ sản xuất gia đình phải gánh áp lực thuế chưa tương xứng với năng lực tài chính thực tế.

Nâng ngưỡng lên 1 tỷ đồng không phải là “nới lỏng quản lý”, mà là điều chỉnh cần thiết để chính sách thuế tiệm cận thực tiễn hơn, bảo đảm nguyên tắc công bằng, hợp lý và nhân văn trong quản lý nhà nước.

Đưa hộ kinh doanh vào nền quản trị minh bạch

Cùng với việc nâng ngưỡng miễn thuế, chính sách lần này còn mang ý nghĩa cải cách sâu hơn khi từng bước xóa bỏ cơ chế thuế khoán – mô hình đã tồn tại nhiều năm nhưng bộc lộ không ít bất cập về tính minh bạch và công bằng.

Thuế khoán từng giúp quản lý đơn giản đối với hộ kinh doanh nhỏ lẻ, nhưng cũng làm phát sinh tình trạng áp đặt chủ quan, khó phản ánh đúng doanh thu thực tế, dễ tạo khoảng trống cho thất thu ngân sách và nguy cơ phát sinh tiêu cực trong quá trình xác định nghĩa vụ thuế.

Theo định hướng mới, hộ kinh doanh sẽ từng bước chuyển sang cơ chế kê khai dựa trên doanh thu thực tế, có hỗ trợ dữ liệu từ cơ quan thuế và áp dụng hóa đơn điện tử theo lộ trình từ ngày 1/1/2026. Đây là nền tảng quan trọng để xây dựng môi trường kinh doanh công bằng, minh bạch và hiện đại.

Việc quản lý thuế bằng dữ liệu số không chỉ giúp Nhà nước kiểm soát tốt hơn nguồn thu ngân sách mà còn bảo vệ chính người nộp thuế trước những rủi ro từ cơ chế xác định nghĩa vụ thiếu minh bạch trước đây.

Khi hộ kinh doanh được hỗ trợ kê khai rõ ràng, được tính thuế trên cơ sở thực chất thay vì cảm tính, niềm tin vào chính sách cũng sẽ được củng cố. Đó là điều kiện tiên quyết để khuyến khích người dân mạnh dạn mở rộng quy mô, chuyển đổi lên doanh nghiệp khi đủ điều kiện.

Chính sách thuế là động lực phát triển không phải rào cản sinh kế

Hộ kinh doanh gia đình từ lâu là “mạch máu vi mô” của nền kinh tế Việt Nam. Từ quán hàng nhỏ, cơ sở sản xuất thủ công, dịch vụ dân sinh đến các mô hình kinh doanh truyền thống tại địa phương, khu vực này đang tạo việc làm cho hàng triệu lao động và giữ ổn định sinh kế cho nhiều gia đình.

Vì vậy, chính sách thuế đối với hộ kinh doanh không thể chỉ tiếp cận dưới góc nhìn thu ngân sách đơn thuần, mà phải được nhìn nhận như một công cụ phát triển kinh tế - xã hội.

Khi nâng ngưỡng miễn thuế lên 1 tỷ đồng/năm, Nhà nước đang phát đi thông điệp rõ ràng rằng cải cách thể chế phải bắt đầu từ việc giảm gánh nặng không cần thiết cho người dân. Thuế phải là công cụ thúc đẩy sản xuất, khuyến khích minh bạch và nuôi dưỡng tăng trưởng, chứ không trở thành rào cản khiến người dân ngại bước vào khu vực kinh doanh chính thức.

Theo tính toán, khoảng 2,56 triệu hộ và cá nhân kinh doanh có doanh thu dưới ngưỡng này sẽ được hưởng lợi trực tiếp. Dù ngân sách có thể giảm thu trước mắt, nhưng lợi ích lâu dài là mở rộng nền kinh tế chính thức, tăng khả năng quản lý và tạo nguồn thu bền vững hơn trong tương lai.

Một nền tài chính quốc gia mạnh không chỉ đến từ việc thu được bao nhiêu, mà còn từ việc tạo ra bao nhiêu chủ thể kinh doanh khỏe mạnh, tự giác và phát triển lâu dài.

Cải cách thuế lần này vì thế không chỉ là sửa luật, mà là sửa tư duy quản trị. Và trong hành trình đó, việc “cởi trói” cho hộ kinh doanh chính là bước đi đúng để tạo động lực mới cho tăng trưởng quốc gia trong giai đoạn phát triển mới.