AMS 2026: Nhận diện sớm tranh chấp chuỗi, tăng “lá chắn” pháp lý cho thị trường bất động sản

Trọng tài – hòa giải đồng hành cùng yêu cầu hoàn thiện tư duy quản trị tranh chấp

Ngày 12/3/2026, Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC) phối hợp với Trường Đại học Ngoại thương và Trường Đại học Kinh tế - Tài chính TP. Hồ Chí Minh tổ chức hội thảo chuyên đề “Yêu cầu khởi kiện trong tranh chấp chuỗi và thực tiễn tranh chấp bất động sản”, mở màn Chuỗi Hội thảo chuyên đề và Diễn đàn Khoa học Trọng tài - Hòa giải 2026 (AMS 2026).

Hội thảo được kết nối đồng thời tại Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh, với sự tham gia của 10 chuyên gia cùng gần 300 đại biểu, nhà nghiên cứu, luật sư, trọng tài viên, doanh nghiệp và người học.

Từ thực tế vận hành của thị trường, nhiều ý kiến tại hội thảo cho rằng tranh chấp ngày nay không còn xuất hiện đơn lẻ mà ngày càng hình thành theo chuỗi, có sự kế tiếp, đan xen và liên hệ chặt chẽ về quyền, nghĩa vụ cũng như hậu quả pháp lý. Đây là xu hướng đòi hỏi các bên tham gia giao dịch phải thay đổi cách tiếp cận, không chỉ xử lý tranh chấp khi sự việc đã phát sinh mà còn phải nâng cao năng lực dự báo, nhận diện sớm rủi ro và chuẩn bị chiến lược ứng phó ngay từ đầu.

Phát biểu khai mạc hội thảo, GS.TS. Lê Hồng Hạnh nhấn mạnh, cùng với sự vận động mạnh mẽ của thị trường và sự đa dạng trong cấu trúc giao dịch, các tranh chấp phát sinh đang có xu hướng chuyển từ đơn lẻ sang tranh chấp chuỗi, kéo theo nhiều hệ quả pháp lý phức tạp, làm gia tăng chi phí, thời gian và áp lực trong quá trình giải quyết.

Theo GS TS Lê Hồng Hạnh, trong bối cảnh bất động sản là lĩnh vực ghi nhận nhiều chuỗi tranh chấp với tính chất pháp lý phức tạp, các bên tham gia giao dịch cần cập nhật đầy đủ quy định pháp luật, đồng thời xây dựng chiến lược quản lý giao dịch phù hợp ngay từ đầu.

Một trong những nội dung được quan tâm tại hội thảo là việc xác định phạm vi yêu cầu khởi kiện, thời điểm phát sinh quyền yêu cầu và giới hạn xem xét của hội đồng trọng tài trong các tranh chấp có tính nối tiếp. Nếu không được làm rõ, quá trình giải quyết tranh chấp có thể bị kéo dài, làm tăng chi phí và ảnh hưởng đến hiệu quả bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của các bên.

Chủ động phòng ngừa rủi ro pháp lý để hạn chế tranh chấp bất động sản kéo dài

Tại hội thảo, bất động sản được nhận diện là lĩnh vực điển hình của tranh chấp chuỗi bởi đặc thù giao dịch có giá trị lớn, thời gian thực hiện dài và liên quan đến nhiều chủ thể. Chỉ cần một khâu phát sinh vướng mắc trong chuyển nhượng, hợp tác đầu tư, thi công, bàn giao hay vận hành dự án cũng có thể kéo theo hàng loạt tranh chấp tiếp nối.

Theo PGS.TS. Vũ Thị Hiền, sự gia tăng của tranh chấp chuỗi cho thấy nội dung thảo luận về trọng tài hiện nay không thể chỉ dừng ở các vấn đề thủ tục tố tụng thuần túy, mà cần mở rộng sang những vấn đề pháp lý phát sinh trong các lĩnh vực kinh doanh cụ thể, trong đó có bất động sản.

PGS.TS Vũ Thị Hiền cho rằng đây cũng là hướng tiếp cận cần thiết để gắn kết nghiên cứu học thuật với thực tiễn hành nghề, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo, nghiên cứu và phát triển tri thức pháp lý trong bối cảnh hội nhập.

Thực tiễn đó cho thấy yêu cầu cấp thiết phải nâng cao chất lượng soạn thảo hợp đồng, kiểm soát chặt chẽ nghĩa vụ giữa các bên và dự liệu rõ cơ chế xử lý khi phát sinh vi phạm. Khi các điều khoản về quyền, nghĩa vụ, trách nhiệm bồi thường, phạm vi yêu cầu và phương thức giải quyết tranh chấp được thiết lập đầy đủ, minh bạch ngay từ đầu, nguy cơ phát sinh tranh chấp dây chuyền sẽ được hạn chế đáng kể. Đây cũng là thông điệp nổi bật được các chuyên gia nhấn mạnh tại phiên thảo luận về thực tiễn tranh chấp bất động sản và khuyến nghị cho doanh nghiệp trong xử lý thiệt hại phát sinh tiếp diễn.

Điểm đáng chú ý của AMS 2026 là không chỉ dừng ở trao đổi học thuật, hội thảo còn góp phần lan tỏa thông điệp về vai trò ngày càng rõ nét của trọng tài và hòa giải thương mại trong bối cảnh môi trường đầu tư, kinh doanh hiện đại. Qua đó, doanh nghiệp có thêm cơ sở để củng cố tư duy quản trị pháp lý, chủ động xây dựng “lá chắn” phòng ngừa rủi ro, còn giới nghiên cứu và người học có thêm góc nhìn thực tiễn để tiếp cận sâu hơn với những vấn đề pháp lý đang vận động cùng thị trường.