Thực tiễn pháp luật và tư pháp

Luật Đất đai năm 2024 và những điểm mới cần quan tâm

Ninh Gia Thứ năm, 18/07/2024 - 08:21

Sau khi được thông qua và có hiệu lực từ 01/8/2024, Luật Đất đai 2024 sẽ mang tính đột phá, giải quyết tình trạng chồng chéo, mâu thuẫn chính sách giữa các quy định pháp luật liên quan đến nguồn tư liệu sản xuất quan trọng của xã hội là đất đai.

Tại kỳ họp thứ 7, Chính phủ đã trình Quốc hội xem xét, cho phép cùng với Luật Nhà ở và Luật Kinh doanh bất động sản, Luật Đất đai năm 2024 dự kiến sẽ có hiệu lực từ 01/8/2024, sớm hơn 05 tháng so với kế hoạch ban đầu.

Luật Đất đai - Đạo luật tác động đến mọi mặt của đời sống kinh tế

Tại hội nghị chuyên đề “Những nội dung, điểm mới quan trọng của Luật Đất đai năm 2024 cho đội ngũ cán bộ chủ chốt thành phố và cơ sở, do Thành ủy TP.HCM đã tổ chức sáng 26/6/2024, ông Lê Minh Ngân, Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường, cho biết Luật Đất đai 2024 đã trải qua 09 lần sửa đổi, bổ sung, và là đạo luật quan trọng, tác động đến mọi mặt của đời sống kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh…

Luật Đất đai năm 2024, gồm: 16 chương, tăng 02 chương so với Luật Đất đai năm 2013; bổ sung 01 chương về Phát triển Quỹ đất; tách riêng chương về Thu hồi đất, trưng dụng đất và chương về Bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất.

“So với Luật Đất đai năm 2013, Luật Đất đai năm 2024 có nhiều điểm mới, mang tính đột phá, giải quyết tình trạng chồng chéo, mâu thuẫn trong các chính sách, pháp luật có liên quan đến đất đai…”, ông Lê Minh Ngân nhận định.

Luật Đất đai 2024 cũng giải thích thích và làm rõ các khái niệm, đã bổ sung thêm 22 khái niệm, trong đó có những khái niệm hoàn toàn mới như: Vùng giá trị, vùng phụ cần, quyền thuê trong hợp đồng thuê đất…

Ông Lê Minh Ngân, Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường:
Ông Lê Minh Ngân, Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường: " Luật Đất đai năm 2024 đã giải quyết tình trạng chồng chéo, mâu thuẫn trong các chính sách, pháp luật có liên quan đến đất đai..." - Ảnh: DP.

Trong đó tập trung nhiều vào một số chương như chương 5: Quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất; chương 7: Bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất; chương 9: Giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất; chương 10: Đăng ký đất đai, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất...

Thông tin đất đai được yêu cầu chi tiết hơn

Theo ông Lê Minh Ngân, luật quy định về đổi mới nội dung, phương pháp, quy trình tổ chức lập, điều chỉnh và phê duyệt quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất; Nội dung quy hoạch sử dụng đất phải kết hợp giữa chỉ tiêu các loại đất gắn với không gian, phân vùng sử dụng đất, hệ sinh thái tự nhiên, thể hiện được thông tin đến từng thửa đất; tăng cường công khai, minh bạch, sự tham gia của người dân trong công tác lập quy hoạch sử dụng đất thông qua việc tổ chức lấy ý kiến…

Luật cũng bỏ khung giá đất, ban hành bảng giá đất mới từ 01/01/2026. Theo đó, Luật Đất đai 2024 đã bỏ khung giá đất. Đồng thời, tại Điều 159 Luật này quy định, các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương sẽ công bố Bảng giá đất mới áp dụng từ ngày 1/1/2026; hàng năm UBND cấp tỉnh phải trình HĐND cấp tỉnh quyết định điều chỉnh, sửa đổi, bổ sung bảng giá đất để công bố và áp dụng từ ngày 01/01 năm sau.

Bên cạnh đó, cũng quy định đất không có giấy tờ trước ngày 01/7/2014 được cấp sổ đỏ; Khoản 3 Điều 138 Luật Đất đai 2024 quy định, hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất từ 15/10/1993 - trước 01/7/2014 không có giấy tờ về quyền sử dụng đất sẽ được cấp sổ đỏ nếu đáp ứng các điều kiện sau: Không vi phạm pháp luật về đất đai; Không thuộc trường hợp đất được giao không đúng thẩm quyền; Nay được UBND cấp xã nơi có đất xác nhận là không có tranh chấp…


Đồng thời, đất cấp sai thẩm quyền sau 2014 sẽ được cấp sổ đỏ, cụ thể đất được giao không đúng thẩm quyền cho hộ gia đình, cá nhân từ ngày 01/7/2014 - trước ngày 01/01/2025 đáp ứng các điều sau theo quy định tại khoản 4 Điều 140 Luật Đất đai 2024 thì được cấp sổ đỏ. Cụ thể: nay được UBND cấp xã nơi có đất xác nhận không có tranh chấp; Phù hợp với quy hoạch sử dụng đất; Người sử dụng đất có giấy tờ chứng minh đã nộp tiền để được sử dụng đất.

Luật Đất đai 2024 đã bổ sung thêm một số trường hợp được miễn, giảm tiền sử dụng đất như: Hộ gia đình, cá nhân được giao đất ở khi Nhà nước thu hồi đất gắn liền với nhà ở phải di chuyển chỗ ở mà không đủ điều kiện được bồi thường về đất ở mà không có chỗ ở nào khác trong địa bàn xã, phường, thị trấn nơi có đất thu hồi. Bên cạnh đó, sử dụng đất làm mặt bằng xây dựng nhà xưởng sản xuất...

Luật Đất đai 2024 cũng bổ sung thêm hình thức bồi thường bằng đất khác mục đích sử dụng với loại đất bị thu hồi; nhà ở. Ưu tiên người dân được bồi thường bằng đất, bằng nhà ở được lựa chọn bồi thường bằng tiền nếu có nhu cầu. Bên cạnh đó, chỉ được thu hồi đất khi đã bàn giao nhà ở tái định cư.

Ông Lê Minh Ngân cho biết thêm, tại khoản 6 Điều 91 Luật Đất đai 2024 nêu rõ: Việc phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và việc bố trí tái định cư phải được hoàn thành trước khi có quyết định thu hồi đất; Khoản 5 Điều này cũng quy định khu tái định cư phải hoàn thiện các điều kiện về hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội đồng bộ theo quy hoạch chi tiết được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt.

Ngoài các khoản hỗ trợ như quy định hiện hành, Luật Đất đai 2024 bổ sung thêm các khoản hỗ trợ khác: Hỗ trợ di dời vật nuôi; Hỗ trợ để tháo dỡ, phá dỡ, di dời đối với tài sản gắn liền với đất là phần công trình xây dựng theo giấy phép xây dựng có thời hạn theo pháp luật về xây dựng mà đến thời điểm thu hồi đất giấy phép đã hết thời hạn.

Luật Đất đai năm 2024 cũng cho phép người không trực tiếp sản xuất nông nghiệp, doanh nghiệp được nhận chuyển nhượng đất trồng lúa. Trong khi theo khoản 3 Điều 191 Luật Đất đai 2013, hộ gia đình, cá nhân không trực tiếp sản xuất nông nghiệp không được nhận chuyển nhượng, nhận tặng cho quyền sử dụng đất trồng lúa. Tuy nhiên, tại khoản 8 Điều 45 Luật Đất đai 2024 không còn quy định trường hợp này. Theo đó, người không trực tiếp sản xuất nông nghiệp được phép nhận chuyển nhượng, tặng cho đất trồng lúa.

Luật cũng quy định người Việt Nam định cư ở nước ngoài được mở rộng quyền sử dụng đất. Cụ thể, Khoản 3 Điều 4 Luật Đất đai 2024 quy định cá nhân trong nước, người Việt Nam định cư ở nước ngoài có quốc tịch Việt Nam là công dân Việt Nam và được gọi chung là cá nhân. Theo đó, người Việt Nam định cư ở nước ngoài là công dân Việt Nam được thực hiện đầy đủ các quyền, nghĩa vụ của người sử dụng đất như cá nhân trong nước…

Ngoài ra, tăng hạn mức nhận chuyển nhượng đất nông nghiệp. Theo Khoản 1 Điều 177 Luật Đất đai 2024 cho phép hạn mức nhận chuyển quyền sử dụng đất nông nghiệp của cá nhân không quá 15 lần hạn mức giao đất nông nghiệp của cá nhân đối với mỗi loại đất thay vì 10 lần như Luật Đất đai 2013…

Ông Lê Minh Ngân cũng đề nghị TP.HCM cần tập trung xây dựng và sớm hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật thuộc thẩm quyền của chính quyền địa phương.

Cùng chuyên mục

Năng lượng sạch – tài chính xanh: “Động lực kép” thúc đẩy thực thi ESG và phát triển bền vững

Năng lượng sạch – tài chính xanh: “Động lực kép” thúc đẩy thực thi ESG và phát triển bền vững

Thực tiễn pháp luật và tư pháp -  12 giờ trước

(PLPT) - Tọa đàm trực tuyến về năng lượng sạch, tài chính xanh và ESG đặt ra yêu cầu hoàn thiện thể chế, khơi thông vốn xanh, thúc đẩy doanh nghiệp chuyển đổi bền vững.

Hà Nội: Không để sai phạm đất đai, quy hoạch và xây dựng khiến đô thị phát triển méo mó

Hà Nội: Không để sai phạm đất đai, quy hoạch và xây dựng khiến đô thị phát triển méo mó

Thực tiễn pháp luật và tư pháp -  1 ngày trước

(PLPT) - Kết luận thanh tra số 1105/TB-TTCP ngày 20/4/2026 của Thanh tra Chính phủ tại Hà Nội cho thấy những khoảng trống trong quản lý đất đai, quy hoạch, cấp phép xây dựng, đòi hỏi chấn chỉnh mạnh tay, xử lý dứt điểm, giữ nghiêm kỷ cương pháp luật.

Luật sư công không thể thêm một tầng pháp chế

Luật sư công không thể thêm một tầng pháp chế

Thực tiễn pháp luật và tư pháp -  1 ngày trước

(PLPT) - Thí điểm luật sư công chỉ đúng hướng khi khóa chặt phạm vi, giao đúng việc, ngăn chồng lấn và chặn nguy cơ hành chính hóa.

Vilaconic vào diện rà soát thuế: Không thể để “lãi mỏng” che khuất nghĩa vụ ngân sách

Vilaconic vào diện rà soát thuế: Không thể để “lãi mỏng” che khuất nghĩa vụ ngân sách

Thực tiễn pháp luật và tư pháp -  5 ngày trước

(PLPT) - Việc Công ty CP Vilaconic xuất hiện trong danh mục kiểm tra chuyên đề của Cục Thuế cho thấy một thông điệp quản lý rất rõ về doanh nghiệp lợi nhuận mỏng phải được soi chiếu chặt bằng hóa đơn, sổ sách và bản chất giao dịch.

Làm rõ việc sử dụng hóa đơn điện tử của hộ kinh doanh có doanh thu dưới 500 triệu đồng mỗi năm

Làm rõ việc sử dụng hóa đơn điện tử của hộ kinh doanh có doanh thu dưới 500 triệu đồng mỗi năm

Thực tiễn pháp luật và tư pháp -  6 ngày trước

(PLPT) - Cục Thuế khẳng định, hộ kinh doanh có doanh thu từ 500 triệu đồng/năm trở xuống không thuộc diện bắt buộc sử dụng hóa đơn điện tử; trường hợp có nhu cầu và đang sử dụng hợp pháp thì tiếp tục thực hiện theo quy định.

Tháo “nút thắt” Vi Ô Lắk: Mệnh lệnh từ dân sinh và yêu cầu phát triển liên vùng

Tháo “nút thắt” Vi Ô Lắk: Mệnh lệnh từ dân sinh và yêu cầu phát triển liên vùng

Thực tiễn pháp luật và tư pháp -  1 tuần trước

(PLPT) - Đại biểu Đặng Ngọc Huy kiến nghị ưu tiên đầu tư Quốc lộ 24, gỡ điểm nghẽn Vi Ô Lắk để bảo đảm dân sinh, công bằng phát triển và kết nối chiến lược Đông - Tây.

Nền tảng công nghệ SalePro.com tổ chức Toạ đàm giải mã thị trường bất động sản Quý II/2026

Nền tảng công nghệ SalePro.com tổ chức Toạ đàm giải mã thị trường bất động sản Quý II/2026

Thực tiễn pháp luật và tư pháp -  1 tuần trước

(PLPT) - Ngày 21/04/2026, sự kiện Talkshow “Giải mã vĩ mô: Động lực và Thách thức Bất động sản Quý II/2026” do nền tảng SalePro.com là đơn vị tổ chức dưới sự bảo trợ của Hội Môi giới BĐS Việt Nam sẽ chính thức diễn ra, mang đến những phân tích chuyên sâu về bức tranh thị trường trong giai đoạn chuyển mình quan trọng của nền kinh tế.

Mở rộng trợ giúp pháp lý: Tăng “điểm tựa” công lý cho nhóm yếu thế

Mở rộng trợ giúp pháp lý: Tăng “điểm tựa” công lý cho nhóm yếu thế

Thực tiễn pháp luật và tư pháp -  1 tuần trước

(PLPT) - Thảo luận tại hội trường sáng 11/4 trong khuôn khổ Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI, các đại biểu Quốc hội thống nhất cao với sự cần thiết sửa đổi, bổ sung Luật Trợ giúp pháp lý, đồng thời đề xuất mở rộng đối tượng thụ hưởng và đa dạng hóa hình thức hỗ trợ nhằm bảo đảm quyền tiếp cận công lý cho các nhóm yếu thế.