Nâng ngưỡng chịu thuế hộ kinh doanh: Gỡ khó đúng lúc, siết quản lý từ gốc

Khoan sức hộ kinh doanh để giữ nguồn lực cho nền kinh tế

Tại phiên thảo luận tổ trong khuôn khổ Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khoá XVI về dự thảo sửa đổi, bổ sung một số điều của các luật thuế, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đã đề nghị các đại biểu Quốc hội ủng hộ chủ trương nâng ngưỡng chịu thuế đối với hộ, cá nhân kinh doanh. Theo phương án được nêu, ngưỡng doanh thu dự kiến nâng lên 1 tỷ đồng/năm; dưới mức này, hộ kinh doanh sẽ không phải chịu thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân.

Đây là một tín hiệu chính sách đáng chú ý, bởi nó không chỉ phản ánh sự điều chỉnh về kỹ thuật thuế, mà còn thể hiện rõ tinh thần điều hành sát thực tiễn, kịp thời ứng phó với những sức ép mới của nền kinh tế. Trong bối cảnh giá xăng dầu biến động, môi trường khu vực diễn biến phức tạp, chi phí đầu vào gia tăng và sức chống chịu của khu vực kinh doanh nhỏ bị bào mòn, việc nâng ngưỡng chịu thuế là bước đi cần thiết để giảm áp lực, giữ nhịp sản xuất, ổn định sinh kế và tạo dư địa tái đầu tư cho hàng triệu hộ kinh doanh.

Phát biểu tại tổ, Thủ tướng nhấn mạnh Chính phủ “hoàn toàn đồng tình rằng phải nghiên cứu điều chỉnh câu chữ trong dự thảo theo hướng chắc chắn phải nâng mức ngưỡng chịu thuế”.

Đây là phát biểu có ý nghĩa định hướng rõ ràng: chính sách thuế không thể đứng ngoài thực tiễn, càng không thể chậm hơn nhịp sống của nền kinh tế. Khi khó khăn đã hiện hữu, phản ứng chính sách phải đủ nhanh, đủ trúng và đủ mạnh để hỗ trợ khu vực dễ tổn thương nhất.

Vấn đề cốt lõi nằm ở chỗ, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh hiện vẫn là một lực lượng đông đảo, góp phần duy trì lưu thông hàng hóa, dịch vụ, tạo việc làm và giữ sức sống cho thị trường ở cấp độ cơ sở. Hỗ trợ khu vực này, vì thế, không chỉ là tháo gỡ cho một nhóm đối tượng nộp thuế, mà là giữ nền tảng vận hành của nền kinh tế dân sinh.

Hỗ trợ phải đi cùng công bằng thuế, minh bạch quản lý và chống thất thu

Tuy nhiên, điểm đáng chú ý trong phát biểu của Thủ tướng không chỉ là “nâng ngưỡng”, mà là nâng ngưỡng trên nền tảng quản lý chặt chẽ và công bằng chính sách. Thủ tướng lưu ý rõ: việc tháo gỡ khó khăn cho hộ, cá nhân kinh doanh phải đồng thời gắn với hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ để bảo đảm công bằng trong áp dụng chính sách thuế; từ đó mới khuyến khích được các hộ kinh doanh chuyển đổi lên doanh nghiệp.

Đây là tư duy chính sách đúng và trúng. Nếu chỉ dừng ở ưu đãi đơn thuần, chính sách có thể tạo ra độ chênh không hợp lý giữa hộ kinh doanh và doanh nghiệp, thậm chí làm nảy sinh tâm lý “neo” ở mô hình hộ để hưởng lợi từ mức chịu thuế thấp hơn. Khi đó, mục tiêu hỗ trợ sẽ bị lệch hướng, còn môi trường kinh doanh sẽ thiếu động lực để dịch chuyển sang mô hình chính thức, minh bạch và chuyên nghiệp hơn. Bởi vậy, điều hành thuế trong giai đoạn này không thể chỉ nhìn ở góc độ giảm gánh nặng trước mắt, mà phải đặt trong tổng thể mục tiêu phát triển khu vực kinh tế tư nhân lành mạnh, bền vững và tuân thủ pháp luật.

Thủ tướng cũng nêu rất rõ yêu cầu phải xây dựng các tiêu chí, nguyên tắc và quy định thật chặt chẽ trong văn bản hướng dẫn để tránh kẽ hở gây thất thu thuế. Cùng với đó là quá trình hiện đại hóa hệ thống quản lý thuế, tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ trong thu thuế và khẩn trương hoàn thiện nghị định hướng dẫn để bảo đảm khi Quốc hội cho chủ trương thông qua thì có thể triển khai ngay.

Thông điệp chính sách khoan sức dân nhưng không buông lỏng kỷ cương; hỗ trợ để phát triển chứ không hỗ trợ để kéo dài tình trạng manh mún; tháo gỡ khó khăn trước mắt nhưng vẫn phải giữ vững nguyên tắc công bằng, minh bạch và hiệu quả quản trị nhà nước. Đó cũng là điều kiện tiên quyết để một chính sách thuế vừa có sức nâng đỡ thực chất đối với hộ kinh doanh, vừa không làm xói mòn kỷ luật tài khóa, không tạo ra bất bình đẳng chính sách và không mở đường cho thất thu ngân sách.

Đề xuất nâng ngưỡng chịu thuế đối với hộ kinh doanh không chỉ là giải pháp tình thế. Đây là bước điều chỉnh mang tính định hướng, cho thấy tư duy điều hành đang chuyển mạnh theo hướng đồng hành cùng người dân, doanh nghiệp, nhưng đồng thời siết chặt hơn yêu cầu quản lý nhà nước bằng pháp luật, bằng công nghệ và bằng trách nhiệm thực thi.