Thúc đẩy kết nối đường sắt Việt Nam-Trung Quốc, mở không gian hợp tác thiết thực

Tham dự cuộc làm việc có Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính; các đồng chí Ủy viên Bộ Chính trị: Lương Tam Quang, Bộ trưởng Công an; Lê Hoài Trung, Bộ trưởng Ngoại giao; Phạm Gia Túc, Bí thư Trung ương Đảng, Chánh Văn phòng Trung ương Đảng; các đồng chí Ủy viên Trung ương Đảng, lãnh đạo một số ban, bộ, ngành Trung ương và địa phương.

Phát triển hợp tác về đường sắt được lựa chọn thúc đẩy trở thành điểm sáng mang tính biểu tượng cho mối quan hệ hợp tác thiết thực, có ý nghĩa chiến lược giữa Việt Nam-Trung Quốc. Đây là 1 nội dung quan trọng góp phần định hướng quan hệ thương mại bước sang một giai đoạn phát triển mới, thực chất, hiệu quả và bền vững hơn, đồng thời tạo thêm động lực, mở thêm không gian cho phát triển kinh tế theo các Nghị quyết của Đảng.

Tại cuộc làm việc, đại diện Bộ Xây dựng báo cáo tình hình hợp tác kết nối đường sắt Việt Nam-Trung Quốc, nhất là hợp tác đầu tư 3 tuyến đường sắt (Hà Nội-Đồng Đăng; Lào Cai-Hà Nội-Hải Phòng; Hải Phòng-Hạ Long-Móng Cái); tiến độ kết nối các hiệp định; vận tải hành khách kết nối với Trung Quốc. Các đại biểu tập trung thảo luận làm rõ những vấn đề về quy hoạch, thể chế, tiêu chuẩn, quy chuẩn các loại hình vận tải đường sắt; việc triển khai các dự án bảo đảm tiến độ, chất lượng, hiệu quả.

Phát biểu kết luận cuộc làm việc, Tổng Bí thư Tô Lâm khẳng định, hợp tác Việt Nam-Trung Quốc trong lĩnh vực đường sắt là nhu cầu và là cơ hội, nếu thực hiện tốt, quản trị đúng, thì đây sẽ là một trong những không gian hợp tác thiết thực, hiệu quả giữa hai nước trong nhiều năm tới. Hợp tác kết nối hạ tầng và đường sắt Việt Nam-Trung Quốc sẽ giảm chi phí logistics, thời gian vận chuyển, thúc đẩy thương mại và phát triển kinh tế biên giới, nâng cao năng lực thông quan, giảm ùn tắc tại cửa khẩu đường bộ, đồng thời kết nối Việt Nam với mạng lưới vận tải đường sắt Á- Âu, qua đó đa dạng hóa tuyến vận tải quốc tế. Các tuyến đường sắt tạo điều kiện hình thành các cụm công nghiệp, trung tâm logistics và đô thị công nghiệp dọc tuyến, qua đó tăng cường liên kết kinh tế vùng, nhất là tại miền bắc Việt Nam; tăng cường kết nối kinh tế khu vực và nâng cao vị thế của Việt Nam trong chuỗi cung ứng châu Á.

Để triển khai hiệu quả việc đầu tư các tuyến đường sắt, Tổng Bí thư cho rằng, cần giải bài toán huy động vốn, xây dựng cơ chế huy động vốn đa dạng và bền vững, kết hợp nhiều nguồn lực khác nhau. Cần xây dựng cơ chế điều phối thống nhất ở cấp quốc gia đối với các dự án kết nối hạ tầng chiến lược này; bảo đảm sự lãnh đạo tập trung, phân công rõ trách nhiệm giữa các bộ, ngành và địa phương. Việc tăng cường điều phối liên ngành cần bảo đảm sự gắn kết đồng bộ giữa phát triển hạ tầng giao thông với quy hoạch phát triển kinh tế vùng, hệ thống logistics và các khu công nghiệp dọc các hành lang kinh tế.

Lưu ý về nguy cơ trở thành tuyến trung chuyển hàng hóa đơn thuần, Tổng Bí thư yêu cầu phát triển các tuyến đường sắt cần đi đôi với quy hoạch các khu công nghiệp, đô thị, trung tâm logistics và cụm sản xuất dọc hành lang kinh tế, nhằm tạo ra các chuỗi giá trị mới và nâng cao giá trị gia tăng trong nước. Các tuyến đường sắt và hành lang kinh tế mới sẽ đi qua nhiều địa phương, do đó phải quy hoạch phát triển vùng đồng bộ, nhất là về sử dụng đất, phát triển đô thị, khu công nghiệp và hạ tầng logistics, tránh tình trạng phát triển manh mún, thiếu liên kết hoặc cạnh tranh không hiệu quả giữa các địa phương, làm giảm hiệu quả tổng thể của các dự án hạ tầng.

Tổng Bí thư chỉ rõ, kết nối hạ tầng, nhất là đường sắt kết nối Việt Nam-Trung Quốc phải được xác định là đột phá chiến lược trong hợp tác kinh tế song phương; đồng thời là một cấu phần quan trọng trong chiến lược phát triển hạ tầng, logistics và liên kết vùng của Việt Nam trong giai đoạn tới. Cần bảo đảm các nguyên tắc hợp tác chiến lược: độc lập, tự chủ, đa dạng hóa nguồn vốn, hiệu quả kinh tế, minh bạch công nghệ và tiêu chuẩn. Đảng ủy Chính phủ, trực tiếp là Bộ Xây dựng cần xây dựng một chiến lược phát triển đường sắt Việt Nam-Trung Quốc trong tổng thể chiến lược phát triển đường sắt Việt Nam giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn 2045 và xa hơn.

Trước cuộc làm việc, Tổng Bí thư Tô Lâm và các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước đã khảo sát thực địa tại Ga Đồng Đăng, Lạng Sơn.