Bảo vệ dữ liệu cá nhân: Sự im lặng của chủ thể không được coi là sự đồng ý

Theo dự thảo Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân, sự đồng ý của chủ thể dữ liệu được áp dụng đối với tất cả các hoạt động trong quy trình xử lý dữ liệu cá nhân, trừ trường hợp luật có quy định khác.

Sự đồng ý của chủ thể dữ liệu chỉ có hiệu lực nếu dựa trên sự tự nguyện và biết rõ các nội dung sau: loại dữ liệu cá nhân được xử lý; mục đích xử lý dữ liệu cá nhân; tổ chức, cá nhân được xử lý dữ liệu cá nhân; các quyền, nghĩa vụ của chủ thể dữ liệu.

Mặt khác, sự đồng ý của chủ thể dữ liệu phải được đưa ra bởi một hành động khẳng định tạo ra một chỉ dẫn rõ ràng, cụ thể, như bằng văn bản, bằng giọng nói, đánh dấu vào ô đồng ý, cú pháp đồng ý qua tin nhắn, chọn các thiết lập kỹ thuật đồng ý hoặc qua một hành động khác thể hiện được điều này.

Dự luật dành một điều khoản quy định riêng việc bảo vệ dữ liệu cá nhân đối với các nền tảng mạng xã hội, dịch vụ truyền thông trực tuyến. Trong đó quy định rõ trách nhiệm của tổ chức, cá nhân cung cấp dịch vụ.

Các tổ chức, cá nhân này có trách nhiệm bảo vệ dữ liệu cá nhân của công dân Việt Nam khi hoạt động tại thị trường Việt Nam hoặc xuất hiện trên kho ứng dụng di động cung cấp cho thị trường Việt Nam.

Cùng với đó, thông báo rõ ràng nội dung dữ liệu cá nhân thu thập khi chủ thể dữ liệu cài đặt và sử dụng mạng xã hội, dịch vụ truyền thông trực tuyến; không thu thập trái phép dữ liệu cá nhân và ngoài phạm vi theo thỏa thuận với khách hàng;

Đáng chú ý, các tổ chức, cá nhân này không được yêu cầu hình ảnh, video chứa nội dung đầy đủ hoặc một phần căn cước, căn cước công dân, chứng minh nhân dân làm yếu tố xác thực tài khoản.

Cung cấp lựa chọn cho phép người dùng từ chối thu thập cookies và chia sẻ cookies. Cung cấp lựa chọn "không theo dõi" hoặc chỉ được theo dõi hoạt động sử dụng mạng xã hội, dịch vụ truyền thông trực tuyến khi có sự đồng ý của người sử dụng; Thông báo cụ thể, rõ ràng bằng văn bản về việc chia sẻ dữ liệu cá nhân cũng như áp dụng biện pháp bảo mật khi thực hiện hoạt động quảng cáo, tiếp thị dựa trên dữ liệu cá nhân của khách hàng;

Không nghe lén, nghe trộm hoặc ghi âm cuộc gọi và đọc tin nhắn văn bản khi không có sự đồng ý của chủ thể dữ liệu. Cung cấp cơ chế để người dùng báo cáo các vi phạm về bảo mật và quyền riêng tư.

Các tổ chức, cá nhân cung cấp dịch vụ cũng phải công khai chính sách bảo mật, giải thích rõ cách thức thu thập, sử dụng và chia sẻ dữ liệu cá nhân. Cung cấp cho người dùng quyền truy cập, chỉnh sửa, xóa dữ liệu và thiết lập quyền riêng tư cho thông tin cá nhân; bảo vệ dữ liệu cá nhân của công dân Việt Nam khi được chuyển giao ra bên ngoài lãnh thổ Việt Nam.

Thiết lập cơ chế để người dùng báo cáo các vi phạm về bảo vệ dữ liệu cá nhân; xây dựng quy trình xử lý vi phạm về bảo vệ dữ liệu cá nhân nhanh chóng và hiệu quả.

Ngoài ra phải thông báo cho chủ thể dữ liệu về các sự cố và vi phạm quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân về tài khoản mạng xã hội, dịch vụ truyền thông trực tuyến trong vòng 72 giờ kể từ khi xảy ra hành vi vi phạm hoặc sự cố, kèm theo kết quả xử lý, khắc phục hậu quả, đánh giá mức độ nghiêm trọng của sự cố và nguy cơ tiềm ẩn phát sinh.

Về mục đích của luật, ông Long cho biết việc xây dựng Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân, nâng cao năng lực bảo vệ dữ liệu cá nhân cho các tổ chức, cá nhân trong nước tiếp cận trình độ quốc tế, khu vực.

Đẩy mạnh sử dụng dữ liệu cá nhân đúng pháp luật phục vụ phát triển kinh tế, xã hội. Dự thảo luật này có 7 chương với 68 điều. Đáng chú ý trong đó có chương bảo vệ dữ liệu cá nhân trong quá trình xử lý dữ liệu cá nhân.

Trình bày Báo cáo tóm tắt Thẩm tra dự án Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân, Trung tướng Lê Tấn Tới - Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại - cho biết, Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại - cơ quan thẩm tra nhất trí với sự cần thiết ban hành Luật với những lý do được nêu trong Tờ trình của Chính phủ và cho rằng: Việc xây dựng dự án Luật nhằm bảo đảm cơ sở pháp lý; đáp ứng yêu cầu bảo vệ dữ liệu cá nhân; ngăn chặn các hành vi xâm phạm dữ liệu cá nhân; nâng cao trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân. Việc xây dựng, ban hành Luật này là phù hợp với chủ trương, đường lối, quan điểm chỉ đạo của Đảng về chuyển đổi số quốc gia, phát triển kinh tế số, xây dựng xã hội số, đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế, góp phần tạo đà đưa đất nước bước vào kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.

Dự thảo Luật cơ bản bảo đảm tính hợp Hiến, tính thống nhất với hệ thống pháp luật, tương thích với điều ước quốc tế có liên quan và bảo đảm tính khả thi. Tuy nhiên, cần phải tiếp tục rà soát kỹ lưỡng các văn bản quy phạm pháp luật có liên quan và các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên, các vấn đề thực tiễn phát sinh để quy định bảo đảm tính thống nhất, tính khả thi, tính tương thích với các điều ước quốc tế. Hồ sơ dự án Luật đáp ứng các yêu cầu của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, đủ điều kiện trình Quốc hội.

Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại cơ bản nhất trí với phạm vi điều chỉnh của dự thảo Luật; cơ bản tán thành với nội dung các giải thích từ ngữ tại Điều 2 và thấy rằng, Ban soạn thảo đã tiếp thu ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội vào Báo cáo thẩm tra sơ bộ của Thường trực Ủy ban QPANĐN và đã chỉnh sửa, lược bỏ nhiều từ ngữ.

Tuy nhiên về xử lý vi phạm quy định bảo vệ dữ liệu cá nhân (Điều 4), nhiều ý kiến cho rằng, cân nhắc quy định tại khoản 2: “2. Áp dụng mức xử phạt hành chính từ 1% đến 5% doanh thu năm liền trước của tổ chức, doanh nghiệp có vi phạm quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân” vì chưa thống nhất với quy định của pháp luật về xử lý vi phạm hành chính.

Về hành vi bị nghiêm cấm (Điều 7), một số ý kiến đề nghị cân nhắc cấm “Mua, bán dữ liệu cá nhân” tại khoản 5 vì co rằng, quy định này có thể sẽ làm ảnh hưởng đến hoạt động, sản xuất, kinh doanh của các tổ chức, doanh nghiệp, nên cần quy định theo hướng thông thoáng hơn, đề nghị chỉnh sửa thành cấm “mua, bán dữ liệu cá nhân trái pháp luật”. Bên cạnh đó, một số ý kiến đề nghị bổ sung các quy định nhằm bảo vệ quyền, lợi ích của các bên kiểm soát, xử lý DLCN khi thực hiện các yêu cầu của chủ thể DLCN để bảo đảm hài hòa về quyền và lợi ích của các bên có liên quan.

Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại cơ bản nhất trí với các quy định về xử lý DLCN trong trường hợp không cần sự đồng ý của chủ thể dữ liệu tại Điều 19; về chuyển dữ liệu cá nhân của công dân Việt Nam ra nước ngoài (Điều 46). Đề nghị rà soát kỹ lưỡng các quy định về Chuyên gia bảo vệ DLCN (Điều 39), Tổ chức bảo vệ DLCN (Điều 41), Kinh doanh dịch vụ Tổ chức bảo vệ DLCN (Điều 42)… nhằm triệt để cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư sản xuất, kinh doanh và không quy định trong Luật những nội dung về thủ tục hành chính, trình tự, hồ sơ mà giao Chính phủ, các Bộ quy định theo thẩm quyền.