Cảnh báo khủng hoảng việc làm toàn cầu ngay cả khi chiến tranh kết thúc

Theo Qũy Tiền tệ Quốc tế (International Monetary Fund), tăng trưởng kinh tế toàn cầu trong giai đoạn 2023–2025 duy trì ở mức thấp so với trung bình dài hạn, qua đó ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tạo việc làm. Trong khi đó, Ngân hàng Thế giới (World Bank) cho biết nhiều quốc gia, đặc biệt là các nước đang phát triển, đang phải đối mặt với mức nợ cao, làm hạn chế dư địa tài khóa cho các chính sách thúc đẩy việc làm. Cùng với đó, dòng vốn đầu tư tư nhân và quốc tế có xu hướng suy giảm, tiếp tục làm suy yếu động lực tăng trưởng và khả năng hấp thụ lao động của nền kinh tế. Áp lực đối với thị trường lao động vì vậy tiếp tục gia tăng, nhất là trong bối cảnh lực lượng lao động trẻ tăng nhanh qua các năm.

Những cảnh báo nêu trên không chỉ mang tính dự báo mà đã được phản ánh trong thực tiễn tại nhiều khu vực. Tại châu Phi cận Sahara, tốc độ gia tăng dân số trong độ tuổi lao động vượt xa khả năng tạo việc làm của nền kinh tế, khu vực này đang đối mặt với tình trạng thiếu việc làm kéo dài, đặc biệt trong nhóm lao động trẻ, làm gia tăng nguy cơ bất ổn xã hội. Tại Nam Á, áp lực việc làm tiếp tục gia tăng trong bối cảnh tăng trưởng không đủ mạnh để hấp thụ lực lượng lao động mới. Ngân hàng Thế giới cho biết nhiều nền kinh tế trong khu vực này vẫn phụ thuộc lớn vào khu vực phi chính thức, nơi chất lượng việc làm còn thấp và thiếu ổn định. Đối với các nền kinh tế phát triển, quá trình chuyển đổi số và tự động hóa tiếp tục làm thay đổi cấu trúc việc làm, cảnh báo một bộ phận lao động có nguy cơ bị thay thế nếu không kịp thích ứng với yêu cầu kỹ năng mới. Những thực tiễn này cho thấy khủng hoảng việc làm không còn là rủi ro tiềm ẩn mà đã và đang hiện hữu trên phạm vi toàn cầu.

Trước bối cảnh trên, Ngân hàng Thế giới nhấn mạnh vai trò của khu vực tư nhân trong việc tạo việc làm. Theo đó, việc cải thiện môi trường đầu tư và kinh doanh cần được đặt lên hàng đầu, nhằm khuyến khích doanh nghiệp mở rộng sản xuất và tạo thêm việc làm. Bên cạnh đó, các quốc gia cần chú trọng đến việc duy trì ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát nợ công và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực tài chính. Một yêu cầu quan trọng khác là phát triển kỹ năng lao động phù hợp với bối cảnh mới. Trong điều kiện chuyển đổi số và thay đổi công nghệ diễn ra nhanh chóng, lực lượng lao động cần được trang bị các kỹ năng thích ứng để đáp ứng nhu cầu của thị trường.

Ngoài ra, việc thúc đẩy các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa cũng được xem là giải pháp cần thiết, bởi đây là khu vực đóng góp lớn vào việc tạo việc làm tại nhiều quốc gia. Việc tạo ra việc làm bền vững cần được đặt ở vị trí trung tâm trong chiến lược phát triển kinh tế, thay vì chỉ tập trung vào mục tiêu tăng trưởng ngắn hạn.