Quyền tiếp cận công lý cho người dân: Từ phổ biến pháp luật đến trợ giúp pháp lý trong bối cảnh mới
Ninh Gia
Thứ tư, 03/09/2025 - 09:17
(PLPT) - Trong nỗ lực xây dựng một xã hội thượng tôn pháp luật mà trọng tâm là nâng cao hiệu quả phổ biến, giáo dục pháp luật (PBGDPL) thông qua các tổ chức nòng cốt và thích ứng với mô hình hành chính mới, đồng thời củng cố mạng lưới trợ giúp pháp lý để không ai bị bỏ lại phía sau trong việc tiếp cận công lý.
Vai trò “nhạc trưởng” của Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý
Một bước tiến chiến lược vừa được đánh dấu bằng Quyết định số 129/QĐ-TTg của Chính phủ, phê duyệt Đề án "Phát huy vai trò của Hội Luật gia các cấp trong công tác PBGDPL giai đoạn 2024 – 2030". Đề án này khẳng định vai trò hạt nhân của Hội Luật gia, hướng tới mục tiêu lấy người dân làm trung tâm, đảm bảo mọi người đều được tiếp cận thông tin pháp luật một cách kịp thời và chất lượng.
Song song đó, công tác PBGDPL cũng đang đứng trước yêu cầu phải tự làm mới để thích ứng với mô hình chính quyền đô thị hai cấp. Để giải quyết thách thức này, các địa phương đang tập trung vào các giải pháp sáng tạo như đẩy mạnh chuyển đổi số và phát huy sức mạnh của các tổ chức đoàn thể, hòa giải ở cơ sở.
Đóng vai trò "nhạc trưởng" điều phối các hoạt động trên là Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật (thuộc Bộ Tư pháp). Đây là cơ quan đầu ngành có chức năng tham mưu, chỉ đạo, hướng dẫn và đôn đốc các bộ, ngành, địa phương triển khai đồng bộ, hiệu quả công tác PBGDPL trên cả nước, đảm bảo các chủ trương lớn đi vào thực tiễn.
Ông Phan Hồng Nguyên – Phó Cục trưởng Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý.
Chia sẻ về định hướng này, ông Phan Hồng Nguyên – Phó Cục trưởng Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý nhấn mạnh, việc ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số không còn là lựa chọn mà là một yêu cầu bắt buộc.
Theo ông, "Việc đẩy mạnh chuyển đổi số sẽ giúp phá vỡ các rào cản về không gian, thời gian, đưa chính sách pháp luật vào cuộc sống một cách nhanh chóng, hiệu quả và minh bạch hơn. Đây là con đường ngắn nhất để mọi người dân, dù ở bất kỳ đâu, cũng có thể tiếp cận thông tin pháp luật một cách dễ dàng."
Biến quyền tiếp cận công lý thành hành động
Cụ thể hóa chủ trương từ trung ương, các địa phương đang có những bước đi sáng tạo để đưa pháp luật đến đúng đối tượng. Chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn, bà Nguyễn Thụy Thanh Yên – Phó Giám đốc Sở Tư pháp tỉnh Khánh Hoà – cho biết, thành công của công tác PBGDPL nằm ở việc "may đo" nội dung và hình thức tuyên truyền cho phù hợp với từng nhóm đối tượng đặc thù.
Bà Yên nhấn mạnh: "Tại một tỉnh có thế mạnh về kinh tế biển như Khánh Hoà, chúng tôi xác định việc tuyên truyền pháp luật cho ngư dân, người lao động trong lĩnh vực du lịch, hay các doanh nghiệp ven biển là nhiệm vụ trọng yếu. Luật pháp chỉ thực sự đi vào cuộc sống khi nó giải quyết được những vấn đề của người dân, do đó, chúng tôi luôn chủ động tìm đến, lắng nghe và lựa chọn những nội dung, cách thức tiếp cận gần gũi và thiết thực nhất với họ."
Quyền tiếp cận pháp lý của người dân đang dần được cải thiện nhờ vào những nỗ lực từ các cơ quan, tổ chức cũng như việc ứng dụng công nghệ vào thực hiện PBGDPL hướng tới mục tiêu thượng tôn pháp luật.
Không chỉ dừng lại ở việc cung cấp thông tin, một trụ cột quan trọng khác giúp người dân bảo vệ quyền lợi của mình chính là hoạt động trợ giúp pháp lý. Đây là "cánh tay" nối dài của công lý, đặc biệt hướng đến các nhóm yếu thế trong xã hội.
Dưới sự quản lý nhà nước của Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý (thuộc Bộ Tư pháp), hệ thống các Trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước và mạng lưới luật sư cộng tác viên đang ngày càng được củng cố. Hoạt động này cung cấp dịch vụ pháp lý hoàn toàn miễn phí (bao gồm tư vấn, đại diện, bào chữa) cho người nghèo, người có công với cách mạng, đồng bào dân tộc thiểu số và các đối tượng chính sách khác.
Thông qua trợ giúp pháp lý, quyền được bảo vệ của người dân không chỉ nằm trên giấy tờ mà đã trở thành hành động thực tiễn, đảm bảo sự bình đẳng trước pháp luật và củng cố niềm tin của nhân dân vào sự công minh của pháp luật.
Sự kết hợp đồng bộ giữa chiến lược quốc gia, sự chỉ đạo sâu sát, việc triển khai sáng tạo tại địa phương và một hệ thống trợ giúp pháp lý vững mạnh đang tạo ra một nền tảng vững chắc, đảm bảo mọi người dân đều có thể tiếp cận và sử dụng pháp luật như một công cụ bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.
Trong nhiều thế kỷ, sông Hồng là cái nôi hình thành Thăng Long. Nhưng trong phần lớn quá trình đô thị hóa hiện đại, dòng sông ấy lại chưa thực sự trở thành trung tâm phát triển của Hà Nội. Những dự án đang được triển khai dọc hai bên bờ sông có thể mở ra một cơ hội lịch sử đưa sông Hồng trở thành trục văn minh mới của Thủ đô trong thế kỷ XXI.
(PLPT) - Ngày 1/6/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 196/2026/NĐ-CP quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Văn phòng Chính phủ. Nghị định khẳng định Văn phòng Chính phủ là cơ quan ngang bộ, giữ vai trò tham mưu chiến lược, trọng yếu, cơ mật, giúp việc trực tiếp cho Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và các Phó Thủ tướng Chính phủ trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành đất nước.
(PLPT) - Trong mạch cải cách hành chính của ngành xây dựng, việc rà soát, cắt giảm và đơn giản hóa các thủ tục liên quan đến hợp quy vật liệu xây dựng không chỉ nhằm giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp, mà còn đặt lại phương thức quản lý chất lượng theo hướng minh bạch, dựa trên rủi ro, dữ liệu và trách nhiệm của chủ thể kinh doanh.
(PLPT) - Trong bối cảnh Việt Nam tiếp tục là điểm đến đầu tư hấp dẫn, yêu cầu đặt ra không chỉ là mở rộng cơ hội kinh doanh, mà còn phải nâng cao năng lực quản trị rủi ro pháp lý, phòng ngừa tranh chấp và củng cố niềm tin của nhà đầu tư.
(PLPT) - Tại Hà Nội, Tuần lễ Trọng tài và Hòa giải Việt Nam 2026 chính thức khai mạc, đồng thời ra mắt Quy tắc Tố tụng Trọng tài VIAC 2026, đặt ra yêu cầu mới về hoàn thiện thể chế, nâng cao chuẩn mực giải quyết tranh chấp và củng cố niềm tin pháp lý cho cộng đồng doanh nghiệp.
(PLPT) - Tại hội thảo do Bộ Tư pháp tổ chức sáng 16-5, nhiều chuyên gia, nhà quản lý nhấn mạnh yêu cầu cấp thiết phải chuẩn hóa dữ liệu pháp luật và đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong hoạt động xây dựng, kiểm tra, rà soát và thi hành pháp luật. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm hiện đại hóa hệ thống pháp luật, nâng cao chất lượng thể chế và tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp tiếp cận pháp luật trong thời đại số.
(PLPT) - Trong không khí thiêng liêng kỷ niệm 136 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh, tối 18-5, tại sân vận động Làng Sen, xã Kim Liên (Nghệ An), Lễ hội Làng Sen năm 2026 chính thức khai mạc với nhiều hoạt động văn hóa, nghệ thuật và tri ân ý nghĩa. Không chỉ là dịp để đồng bào cả nước bày tỏ lòng thành kính với Chủ tịch Hồ Chí Minh, lễ hội còn góp phần lan tỏa giá trị văn hóa Hồ Chí Minh, quảng bá hình ảnh quê hương Nghệ An và khơi dậy khát vọng phát triển trong thời đại mới.
(PLPT) - Từ ngày 25 đến 29/5/2026, Tuần lễ Trọng tài và Hòa giải Việt Nam 2026 sẽ diễn ra tại Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh, mở ra không gian đối thoại chuyên sâu về trọng tài, hòa giải và các phương thức giải quyết tranh chấp thay thế trong bối cảnh hội nhập.
