Kiến tạo thể chế phát triển để mở không gian tăng trưởng mới cho nền kinh tế Việt Nam

Phát biểu nhậm chức sau khi được Quốc hội khóa XVI tín nhiệm bầu giữ cương vị Thủ tướng Chính phủ nhiệm kỳ 2026–2031, Thủ tướng Lê Minh Hưng đã đưa ra một thông điệp điều hành có tính định hướng rõ nét cho giai đoạn phát triển mới của đất nước: phát triển không thể dừng ở việc giữ nhịp tăng trưởng, mà phải chuyển sang quỹ đạo bứt phá, hiện đại, bền vững và bao trùm hơn. Trong đó, trọng tâm không chỉ là tốc độ tăng trưởng, mà là năng lực kiến tạo phát triển của Nhà nước, chất lượng thể chế và khả năng chuyển hóa mọi nguồn lực xã hội thành động lực tăng trưởng mới.

Điểm nổi bật trong phát biểu nhậm chức của người đứng đầu Chính phủ là sự xác lập đồng thời mục tiêu phát triển cao với yêu cầu đổi mới phương thức điều hành. Thủ tướng nhấn mạnh nhiệm kỳ 2026–2031 mở ra một vận hội mới mang tính lịch sử, đòi hỏi đất nước “không chỉ tiếp tục phát triển – mà phải bứt phá vươn lên; không chỉ hội nhập – mà phải nâng tầm vị thế; không chỉ tăng trưởng – mà phải phát triển nhanh, bền vững, bao trùm và nâng cao đời sống, hạnh phúc của Nhân dân”. Đây không chỉ là một tuyên bố chính trị, mà là sự định vị lại tư duy phát triển quốc gia trong bối cảnh Việt Nam bước vào giai đoạn mới với yêu cầu cao hơn về năng suất, năng lực cạnh tranh và tự chủ chiến lược.

Trong cấu trúc định hướng ấy, cải cách thể chế được đặt ở vị trí mở đường. Thủ tướng khẳng định Chính phủ sẽ ưu tiên cao nhất cho công tác xây dựng và hoàn thiện đồng bộ thể chế; quyết liệt rà soát, sửa đổi các quy định pháp luật; cắt giảm tối đa thủ tục hành chính; tháo gỡ dứt điểm các điểm nghẽn, nút thắt để khơi thông, giải phóng mọi nguồn lực xã hội. Đây là nhận diện trúng và đúng vào “điểm nghẽn của điểm nghẽn” trong phát triển hiện nay. Bởi xét đến cùng, dư địa tăng trưởng của nền kinh tế Việt Nam không chỉ nằm ở vốn đầu tư, thị trường hay lao động, mà trước hết nằm ở chất lượng thể chế, ở năng lực tổ chức thực thi và ở mức độ thông suốt của môi trường pháp lý đối với hoạt động sản xuất, kinh doanh và đổi mới sáng tạo.

Đáng chú ý, Thủ tướng Lê Minh Hưng xác định mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân trên 10%/năm trong giai đoạn 2026–2031 là “mệnh lệnh phát triển”. Cách đặt vấn đề này cho thấy Chính phủ nhiệm kỳ mới lựa chọn tinh thần hành động mạnh mẽ, không chấp nhận tư duy trì trệ, bằng lòng với quán tính tăng trưởng cũ. Tuy nhiên, điều quan trọng là mục tiêu ấy không được nêu ra như một chỉ tiêu đơn lẻ, mà gắn chặt với một hệ giải pháp có tính nền tảng: phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số quốc gia; phát triển hạ tầng đồng bộ, hiện đại; thúc đẩy chuyển đổi xanh; chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu. Nói cách khác, tăng trưởng cao chỉ có cơ sở hiện thực khi được nâng đỡ bằng cải cách thể chế, tiến bộ công nghệ và chất lượng quản trị quốc gia.

Trong phát biểu nhậm chức, Thủ tướng nhấn mạnh phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia là “đột phá quan trọng hàng đầu”, là động lực chính để phát triển nhanh lực lượng sản xuất hiện đại, nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh và tự chủ chiến lược. Đây là một nhận thức có ý nghĩa phương hướng rất rõ: Việt Nam muốn đi nhanh hơn, xa hơn thì không thể tiếp tục dựa chủ yếu vào mô hình tăng trưởng theo chiều rộng, thâm dụng vốn và lao động giá rẻ, mà buộc phải chuyển sang mô hình tăng trưởng dựa trên tri thức, công nghệ và giá trị gia tăng cao. Chỉ khi lực lượng sản xuất hiện đại được hình thành trên nền tảng khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo, nền kinh tế mới có thể thoát khỏi áp lực tăng trưởng ngắn hạn để bước sang chu kỳ phát triển bền vững hơn.

Một điểm nhấn quan trọng khác là quan điểm phát triển hài hòa các thành phần kinh tế. Thủ tướng khẳng định kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo, đồng thời xác định kinh tế tư nhân phải trở thành “động lực quan trọng nhất”. Cách diễn đạt này không chỉ thể hiện sự nhất quán trong nhận thức về nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, mà còn mở ra thông điệp rõ ràng về việc tiếp tục giải phóng mạnh mẽ khu vực kinh tế tư nhân. Khi thể chế minh bạch hơn, chi phí tuân thủ được cắt giảm, quyền tự do kinh doanh được bảo đảm tốt hơn và môi trường cạnh tranh trở nên công bằng hơn, khu vực tư nhân mới thực sự phát huy vai trò là khu vực năng động nhất, lan tỏa nhất và có khả năng tạo thêm việc làm, của cải, đổi mới sáng tạo cho nền kinh tế.

Điều đáng chú ý là trong trục điều hành mà Thủ tướng Lê Minh Hưng nêu ra, phát triển kinh tế không tách rời phát triển xã hội và phát triển con người. Việc nhấn mạnh đầu tư cho con người là đầu tư cho tương lai bền vững nhất; đổi mới căn bản giáo dục, đào tạo; phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao; nâng cao năng lực hệ thống y tế công cộng; bảo đảm an sinh xã hội và không để ai bị bỏ lại phía sau cho thấy tư duy điều hành không sa vào tăng trưởng thuần túy. Đó là cách tiếp cận đặt con người vừa là mục tiêu, vừa là động lực của phát triển, qua đó bảo đảm cho tăng trưởng có nền tảng xã hội vững chắc và có ý nghĩa thực chất đối với đời sống nhân dân.

Có thể nói, thông điệp nhậm chức của Thủ tướng Lê Minh Hưng không chỉ là tuyên ngôn nhận nhiệm vụ, mà còn là sự phác thảo một triết lý điều hành mới: lấy thể chế làm nền, lấy đổi mới sáng tạo làm động lực, lấy doanh nghiệp và người dân làm trung tâm phục vụ, lấy hiệu quả phát triển và hạnh phúc của nhân dân làm thước đo. Khi Chính phủ cam kết hành động với quyết tâm cao nhất, đặt lợi ích quốc gia, dân tộc và hạnh phúc của nhân dân lên trên hết, trước hết, đó cũng là cơ sở chính trị quan trọng để củng cố niềm tin, khơi dậy khát vọng phát triển và mở ra một không gian tăng trưởng mới cho nền kinh tế Việt Nam trong nhiệm kỳ 2026–2031.