Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI - Nền tảng mở đường cho một nhiệm kỳ kiến tạo phát triển

Sáng 6/4, tại Hội trường Diên Hồng, Nhà Quốc hội, Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI chính thức khai mạc. Đây không chỉ là kỳ họp mở đầu về mặt trình tự của một nhiệm kỳ mới, mà còn là sự kiện chính trị - pháp lý có ý nghĩa kiến lập đối với toàn bộ vận hành của bộ máy nhà nước trong giai đoạn 2026 - 2031.

Từ góc độ lập hiến và tổ chức quyền lực nhà nước, kỳ họp này đặt những viên gạch đầu tiên cho cấu trúc nhân sự, chương trình lập pháp, định hướng giám sát và khuôn khổ phân bổ nguồn lực quốc gia của cả một nhiệm kỳ.

Kiện toàn thiết chế, xác lập đầy đủ trách nhiệm quyền lực

Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu cao hơn về tốc độ tăng trưởng, chất lượng thể chế, năng lực cạnh tranh và hiệu lực quản trị, Kỳ họp thứ Nhất mang ý nghĩa như một điểm khởi phát của hành động nhà nước. Ở đó, kết quả của cuộc bầu cử không dừng lại ở việc xác lập tính chính danh đại diện, mà tiếp tục được chuyển hóa thành các quyết định nhân sự, các sản phẩm lập pháp và các quyết sách phát triển có khả năng dẫn dắt thực tiễn. Chính vì vậy, đây là kỳ họp không chỉ mang giá trị mở đầu nhiệm kỳ, mà còn thể hiện trực diện bản lĩnh thể chế của Quốc hội khóa XVI trước yêu cầu phát triển nhanh và bền vững của đất nước.

Trọng tâm đầu tiên của kỳ họp là công tác nhân sự cấp cao của Nhà nước. Quốc hội sẽ xem xét, bầu và phê chuẩn nhiều chức danh lãnh đạo chủ chốt trong bộ máy nhà nước ở Trung ương. Nội dung này không đơn thuần là sắp xếp về tổ chức, mà là quá trình xác lập đầy đủ chủ thể thực thi quyền lực nhà nước theo quy định của Hiến pháp; qua đó bảo đảm cho bộ máy sớm vận hành ổn định, liên tục, thống nhất và hiệu quả.

Về bản chất, công tác nhân sự tại kỳ họp đầu tiên của Quốc hội khóa mới là khâu chuyển hóa ý chí của cử tri thành cấu trúc quyền lực có trách nhiệm. Mỗi chức danh được bầu hoặc phê chuẩn không chỉ gắn với thẩm quyền pháp lý cụ thể, mà còn hàm chứa yêu cầu rất cao về bản lĩnh chính trị, phẩm chất công vụ, tư duy cải cách và năng lực tổ chức thực hiện. Trong điều kiện nhiệm vụ phát triển đặt ra ngày càng nặng nề, việc lựa chọn đúng người, giao đúng trách nhiệm, đặt đúng vị trí chính là tiền đề để nâng cao chất lượng quản trị quốc gia.

Theo quy định của Hiến pháp năm 2013, một số chức danh lãnh đạo chủ chốt sau khi được Quốc hội bầu sẽ thực hiện nghi thức tuyên thệ trước Quốc hội. Đây không chỉ là thủ tục hiến định, mà còn là sự cam kết công khai trước Nhân dân về trách nhiệm trung thành với Tổ quốc, tận tụy phục vụ Nhân dân, nghiêm chỉnh chấp hành Hiến pháp và pháp luật. Trong ý nghĩa đó, kỳ họp đầu tiên của Quốc hội khóa XVI đồng thời là thời điểm xác lập rõ hơn mối quan hệ giữa quyền lực được trao và nghĩa vụ phải thực hiện đến cùng trước quốc gia, dân tộc và cử tri.

Đẩy nhanh lập pháp, định hình không gian thể chế cho phát triển

Điểm nổi bật của Kỳ họp thứ Nhất là Quốc hội khóa XVI bắt tay ngay vào chương trình lập pháp với nhịp độ khẩn trương, tinh thần quyết liệt và trách nhiệm chính trị cao. Việc xem xét, cho ý kiến và thông qua nhiều dự án luật, nghị quyết quy phạm pháp luật ngay tại kỳ họp đầu tiên cho thấy thông điệp rất rõ: nhiệm kỳ mới phải được mở ra bằng hành động lập pháp thực chất, bằng quyết tâm không để độ trễ thể chế làm chậm nhịp phát triển.

Các nội dung được đưa ra xem xét lần này bao quát nhiều lĩnh vực thiết yếu của đời sống pháp lý và quản trị quốc gia, từ hộ tịch, tiếp cận thông tin, tín ngưỡng, tôn giáo, công chứng, trợ giúp pháp lý đến các cơ chế xử lý tranh chấp đầu tư quốc tế. Điều đó cho thấy chương trình xây dựng pháp luật của Quốc hội khóa XVI không chỉ nhằm sửa đổi các quy định riêng lẻ, mà hướng tới mục tiêu lớn hơn là hoàn thiện môi trường pháp lý, khắc phục các điểm nghẽn thể chế, củng cố nền tảng pháp quyền, nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước và bảo đảm tốt hơn quyền, lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp.

Song hành với công tác nhân sự và lập pháp, Quốc hội cũng sẽ xem xét, thông qua các nghị quyết về kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm, đầu tư công trung hạn, kế hoạch tài chính quốc gia, vay và trả nợ công giai đoạn 2026 - 2030. Xét về chiều sâu thể chế, đây là những quyết định có ý nghĩa kiến tạo “khung phân bổ nguồn lực” cho cả một chu kỳ phát triển, bảo đảm nguồn lực quốc gia được định vị đúng vào các lĩnh vực then chốt, có tính dẫn dắt và lan tỏa, từ hạ tầng chiến lược, chuyển đổi số, khoa học công nghệ đến giáo dục, y tế, quốc phòng, an ninh và an sinh xã hội.

Việc sớm xác lập chương trình giám sát của Quốc hội cũng cho thấy tư duy tổ chức quyền lực ngày càng chủ động, bài bản và gắn chặt hơn với yêu cầu trách nhiệm giải trình. Giám sát trong nhiệm kỳ mới phải vượt ra ngoài cách tiếp cận thuần túy kiểm tra, xem xét; phải thực sự trở thành công cụ nhận diện sớm bất cập thể chế, phát hiện điểm nghẽn trong khâu thực thi, chỉ rõ trách nhiệm của từng cấp, từng ngành và thúc đẩy điều chỉnh chính sách kịp thời, hiệu quả.

Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI vì thế không chỉ là sự mở đầu về niên biểu của một nhiệm kỳ mới. Ở tầng sâu hơn, đây là điểm xuất phát của một nhiệm kỳ mà chất lượng thể chế, hiệu quả hành động công và trách nhiệm trước Nhân dân được đặt ở chuẩn mực cao hơn.

Từ Hội trường Diên Hồng, những quyết định đầu tiên của Quốc hội khóa XVI đang định hình trật tự quyền lực mới, mở đường cho một giai đoạn phát triển mới, trong đó Quốc hội phải thực sự là trung tâm của ý chí lập pháp, của năng lực giám sát và của khát vọng kiến tạo tương lai quốc gia.