Quốc hội trong kỷ nguyên mới: Khi "ý đảng" hòa quyện "lòng dân" kiến tạo thể chế phát triển

Sáng ngày 21/1/2026, trong không khí trang nghiêm và khẩn trương của Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, phiên thảo luận tại hội trường về các văn kiện Đại hội đã diễn ra sôi nổi. Thay mặt Đảng bộ Quốc hội, đồng chí Nguyễn Thị Thanh - Ủy viên Trung ương Đảng, Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy Quốc hội, Phó Chủ tịch Quốc hội - đã trình bày bài tham luận quan trọng với chủ đề: "Nâng cao tính Đảng, tính Nhân dân trong hoạt động của Quốc hội đáp ứng yêu cầu hoàn thiện thể chế phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới". Bài tham luận không chỉ tổng kết những thành tựu của một nhiệm kỳ đầy biến động mà còn vạch ra đường lối chiến lược cho hoạt động lập pháp trong tương lai.

Tinh thần "Quốc hội hành động"

Nhìn lại chặng đường đã qua, hoạt động của Quốc hội khóa XV đã để lại những dấu ấn đậm nét trong lòng cử tri và nhân dân cả nước. Đó là một Quốc hội không ngừng nỗ lực đổi mới tổ chức và hoạt động, một quá trình được Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh khẳng định là "không ngừng nâng cao tính Đảng, làm sâu sắc tính nhân dân". Phương châm "Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng" không còn là khẩu hiệu mà đã trở thành kim chỉ nam cho mọi quyết sách.

Một trong những biểu hiện sinh động nhất của tinh thần đổi mới này là tư duy "Quốc hội họp mỗi khi đất nước cần, nhân dân cần". Không còn bó buộc trong những kỳ họp định kỳ cứng nhắc, Quốc hội khóa XV đã thể hiện sự linh hoạt tối đa, chuẩn bị các nội dung "từ sớm, từ xa" để kịp thời phản ứng trước những biến chuyển mau lẹ của thực tiễn. Đây chính là bước phát triển rõ rệt về tính Đảng và tính nhân dân, khi cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất luôn đặt lợi ích quốc gia và nhu cầu cấp thiết của cuộc sống lên hàng đầu.

Thực hiện chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm về đổi mới tư duy lập pháp, Quốc hội đã phối hợp chặt chẽ với Chính phủ để dồn toàn lực thể chế hóa các chủ trương, quyết sách chiến lược của Đảng. Mục tiêu tối thượng là tháo gỡ các "điểm nghẽn", vướng mắc về cơ chế, từng bước kiến tạo một hành lang pháp lý thông thoáng cho sự phát triển. Trọng tâm của quá trình này là phục vụ cho cuộc cách mạng về tinh gọn tổ chức bộ máy, hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, cũng như thúc đẩy khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo. Kết quả là một khối lượng nhiệm vụ lập hiến, lập pháp khổng lồ, "chưa từng có tiền lệ" đã được hoàn thành, tạo nền tảng vững chắc cho đất nước.

Bên cạnh công tác lập pháp, hoạt động giám sát cũng bám sát hơi thở cuộc sống, tập trung vào những vấn đề bức xúc, phản ánh đúng tâm tư, nguyện vọng của nhân dân. Diễn đàn Quốc hội thực sự trở thành nơi trăn trở về quyền con người, quyền công dân, nơi tính khả thi và sức sống của từng quy phạm pháp luật được mổ xẻ kỹ lưỡng.

Sứ mệnh của Quốc hội trong kỷ nguyên mới

Bước vào kỷ nguyên mới, yêu cầu đặt ra đối với Quốc hội càng trở nên nặng nề và vẻ vang hơn. Bối cảnh đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế sâu rộng đã đặt nhiệm vụ "hoàn thiện toàn diện, đồng bộ thể chế phát triển nhanh và bền vững đất nước" trở thành nhiệm vụ trọng tâm số 1, được xác định là khâu "đột phá của đột phá".

Trong bối cảnh đó, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh nhấn mạnh: Việc nâng cao tính Đảng, tính nhân dân vừa là nguyên tắc chính trị nội tại, vừa là đòi hỏi khách quan của thực tiễn. Đây là điều kiện tiên quyết để Quốc hội thực hiện tốt ba chức năng cơ bản của mình: Lập hiến, lập pháp; Giám sát tối cao; và Quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước.

Để hiện thực hóa sứ mệnh này, Quốc hội xác định yêu cầu xuyên suốt là bảo đảm sự lãnh đạo toàn diện, trực tiếp của Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư và Đảng ủy Quốc hội. Tư duy lập pháp cần tiếp tục được đổi mới mạnh mẽ theo hướng "kiến tạo phát triển". Điều này đòi hỏi năng lực thể chế hóa đường lối của Đảng thành pháp luật phải được nâng cao, đi đôi với việc tăng cường giám sát việc thực thi các nghị quyết và pháp luật trong thực tế.

Đặc biệt, việc bám sát Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng để xây dựng Chương trình hành động và định hướng Chương trình lập pháp toàn khóa là nhiệm vụ cấp bách. Đảng bộ Quốc hội cần tiếp tục được xây dựng trong sạch, vững mạnh toàn diện, phù hợp với đặc thù của một cơ quan dân cử. Vai trò của Đảng ủy Quốc hội trong tham mưu chiến lược cần được phát huy tốt hơn, đảm bảo sự kết hợp hài hòa giữa trách nhiệm xây dựng Đảng với thẩm quyền chuyên môn.

Một thể chế tốt cần những con người ưu tú để vận hành. Hướng tới cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp, công tác chuẩn bị nhân sự đang được thực hiện một cách chu đáo và cẩn trọng.

Quan điểm chỉ đạo xuyên suốt là: Phấn đấu bầu đủ số lượng, bảo đảm cơ cấu nhưng phải ưu tiên hàng đầu về chất lượng. Quốc hội cần những đại biểu thực sự tiêu biểu về phẩm chất và năng lực. Đặc biệt, các đại biểu là đảng viên phải là những người thực sự tiên phong, gương mẫu.

Chân dung người đại biểu nhân dân trong kỷ nguyên mới được phác họa rõ nét: Đó là những người có đạo đức trong sáng, khát vọng cống hiến; dám nghĩ, dám làm, dám đổi mới sáng tạo và dám chịu trách nhiệm. Họ phải là những người đặt lợi ích chung lên trên hết, sở hữu chuyên môn sâu, kỹ năng hoạt động tốt, cùng tầm nhìn chiến lược và năng lực phân tích chính sách sắc bén. Chỉ có đội ngũ như vậy mới đủ sức gánh vác trọng trách đưa đất nước vượt qua những thách thức của thời đại.

Lấy người dân làm trung tâm - Thước đo của sự thành công

Thấm nhuần tư tưởng "Dân là gốc", Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh chỉ rõ: Nhân dân là trung tâm, là chủ thể, là mục tiêu và cũng là động lực của sự phát triển. Do đó, mọi quyết sách của Quốc hội phải là sự kết tinh hoàn hảo giữa "ý Đảng" và "lòng Dân". Đích đến cuối cùng không gì khác ngoài sự hài lòng và niềm tin của nhân dân.

Để đạt được điều này, Quốc hội đặc biệt chú trọng tính khả thi của các chính sách, nhất là các điều kiện bảo đảm thực hiện về nguồn lực, bộ máy và con người ở cấp cơ sở. Các hoạt động phân tích, tham vấn, đánh giá tác động chính sách và lấy ý kiến nhân dân, phản biện xã hội sẽ được nâng cao hiệu quả hơn nữa. Quy trình lập pháp luôn coi trọng việc lắng nghe, tiếp thu ý kiến nhân dân để mỗi đạo luật ban hành đều mang hơi thở của cuộc sống.

Công tác dân nguyện cũng sẽ tiếp tục được đổi mới theo hướng chuyên nghiệp, công khai, minh bạch. Mục tiêu là nắm bắt kịp thời, phản ánh đầy đủ và khách quan những tâm tư, nguyện vọng của các tầng lớp nhân dân đến với nghị trường, đồng thời tăng cường giám sát hiệu quả điều chỉnh pháp luật sau khi ban hành.

Khép lại bài tham luận, thông điệp cốt lõi được Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh nhấn mạnh: "Trong điều kiện xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, tính Đảng và tính nhân dân là một thể thống nhất biện chứng". Tính Đảng là cơ sở bảo đảm định hướng chính trị đúng đắn, là "ngọn đuốc soi đường"; trong khi đó, tính nhân dân là thước đo sinh động, là sự kiểm chứng của tính Đảng trong thực tiễn.

Chỉ khi hai yếu tố này được đề cao và phát huy đầy đủ, Quốc hội mới thực sự đáp ứng được yêu cầu của lịch sử, cùng với các cơ quan trong hệ thống chính trị hiện thực hóa khát vọng thiêng liêng: Xây dựng một nước Việt Nam hùng cường, phồn vinh, hạnh phúc và vững bước tiến vào kỷ nguyên mới. Đó không chỉ là cam kết chính trị, mà còn là lời hứa danh dự của Quốc hội trước Đảng và Nhân dân trong nhiệm kỳ mới.