Dự thảo Nghị định mới về điện gió ngoài khơi: Sẽ sàng lọc nhà đầu tư

Dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều để tổ chức, hướng dẫn thi hành Nghị quyết số 253/2025/QH15 về cơ chế, chính sách phát triển năng lượng quốc gia giai đoạn 2026–2030 đang đặt trọng tâm vào “nút thắt” của điện gió ngoài khơi về dữ liệu khảo sát – năng lực nhà đầu tư – cơ chế tài chính cho khảo sát và hồ sơ chủ trương đầu tư.

Từ cơ chế đặc thù đến “đường băng” triển khai

Theo hồ sơ Dự thảo Nghị định, Nghị quyết số 253/2025/QH15 đã xác lập các cơ chế, chính sách phát triển năng lượng quốc gia thời kỳ 2026–2030, tầm nhìn 2050 và giao Chính phủ quy định chi tiết một số nội dung then chốt, bao gồm: điều chỉnh/cập nhật quy hoạch; điều kiện đơn vị khảo sát điện gió ngoài khơi; điều kiện doanh nghiệp lập hồ sơ đề nghị chấp thuận chủ trương đầu tư; quy trình tiếp nhận, giải quyết hồ sơ và cơ chế phối hợp liên thông giữa các cơ quan.

Dự thảo Nghị định xác định rõ phạm vi: quy định chi tiết Điều 7, Điều 10, Điều 11, Điều 12 của Nghị quyết 253/2025/QH15, áp dụng cho cơ quan, tổ chức, cá nhân hoạt động điện lực và các hoạt động liên quan tại Việt Nam.

Đáng chú ý, cơ quan soạn thảo nhìn nhận điểm nghẽn lớn hiện nay là quy trình điều chỉnh quy hoạch theo pháp luật quy hoạch còn kéo dài, trong khi lĩnh vực điện lực thường phát sinh thay đổi “kỹ thuật – chuyên ngành”; vì vậy Nghị quyết 253 đặt ra cơ chế đặc thù “điều chỉnh, cập nhật” nhưng cần Nghị định hướng dẫn để thống nhất tiêu chí, hồ sơ, thời hạn và phối hợp liên thông với quy hoạch tỉnh.

Một điểm nhấn của dự thảo là chuẩn hóa cấu phần hồ sơ điều chỉnh hay cập nhật quy hoạch phát triển điện lực và phương án phát triển mạng lưới cấp điện trong quy hoạch tỉnh. Hồ sơ phải làm rõ: cơ sở pháp lý, sự cần thiết; hiện trạng, quy mô – tiến độ – thông số dự án; đánh giá ảnh hưởng tới cân đối cung–cầu, giải tỏa công suất và an toàn vận hành; giải pháp đồng bộ nguồn–lưới; hiệu quả; kết luận, kiến nghị.

Chặn “đăng ký cho nhiều, làm được ít”

Với điện gió ngoài khơi, dự thảo thừa nhận Việt Nam còn thiếu dữ liệu khảo sát cơ bản và hạ tầng cảng chưa đồng bộ cho mục tiêu phát triển vào năm 2030; vì vậy cần cơ chế “tháo gỡ vượt trội” để đẩy nhanh tiến độ dự án theo quy hoạch đã duyệt.

Một điểm nhấn là Điều kiện của doanh nghiệp đề xuất khảo sát dự án điện gió ngoài khơi. Ngoài yêu cầu theo quy định hiện hành, doanh nghiệp phải có vốn điều lệ tối thiểu 5.000 tỷ đồng; Có kinh nghiệm đầu tư, góp vốn, quản lý dự án, thi công… đối với ít nhất 01 dự án năng lượng quy mô lớn, trong đó nhấn mạnh tiêu chí tổng vốn đầu tư dự án không thấp hơn 10.000 tỷ đồng, dự án đã vận hành khai thác trong 05 năm gần nhất; phần vốn tham gia tối thiểu 5% tổng vốn đầu tư dự án hoặc có kinh nghiệm quản lý, thi công dự án điện gió ngoài khơi; Các điều kiện trên không áp dụng với đơn vị tư vấn/cung cấp dịch vụ khảo sát ngoại trừ trường hợp đơn vị khảo sát tự thực hiện.

Lý do của “hàng rào kỹ thuật” này được nêu thẳng trong báo cáo rà soát: đã có tình trạng doanh nghiệp không đủ năng lực đăng ký khảo sát nhiều dự án, dẫn đến nguy cơ dự án rơi vào tay đơn vị thiếu uy tín, thậm chí “bán” giấy phép khảo sát để trục lợi.

Dự thảo đặt ra điều kiện đối với doanh nghiệp lập hồ sơ chấp thuận chủ trương đầu tư: phải đáp ứng điều kiện khảo sát (liên thông Điều 5) và có vốn chủ sở hữu tối thiểu không thấp hơn 20% tổng vốn đầu tư đối với mỗi dự án đề xuất.

Với nhà đầu tư nước ngoài hoặc tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài, dự thảo nêu các yêu cầu về kinh nghiệm và năng lực tài chính; đồng thời đặt điều kiện về sự tham gia của doanh nghiệp trong nước với tỷ lệ tối thiểu nhất định.

Ở góc độ chính trị – pháp lý, một thông điệp xuyên suốt là điện gió ngoài khơi không chỉ là bài toán kinh tế năng lượng, mà còn gắn với quốc phòng, an ninh và bảo vệ chủ quyền. Báo cáo rà soát dẫn chiếu định hướng tại Nghị quyết 70-NQ/TW ngày 20/8/2025 về việc nghiên cứu giao nhiệm vụ cho doanh nghiệp lớn, uy tín để triển khai dự án quy mô lớn gắn với bảo đảm quốc phòng, an ninh, chủ quyền biển đảo.