Rà soát mô hình chính quyền 2 cấp tại Lâm Đồng

Ngày 9/10, Đoàn công tác do đồng chí Phạm Thị Thanh Trà, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Nội vụ dẫn đầu, đã có buổi làm việc nhằm rà soát tình hình triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp mới.

Tham dự buổi làm việc có đại diện lãnh đạo các đơn vị: Nội vụ, Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lâm Đồng cùng lãnh đạo các phòng, ban chuyên môn, và đại diện UBND 10 xã (gồm Đơn Dương, Ka Đô, Quảng Lập, D’ran, Hiệp Thạnh, Đức Trọng, Tân Hội, Ninh Gia, Tà Hine, Tà Năng).

Phát biểu kết luận tại buổi làm việc, Bộ trưởng Phạm Thị Thanh Trà đã ghi nhận toàn bộ những kết quả đạt được, những bất cập trong thực tiễn và trao đổi thêm một số nội dung để làm rõ những kiến nghị chính đáng từ tỉnh Lâm Đồng, đặc biệt là cấp xã, nhằm tiếp tục hoàn thiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp trong thời gian tới.

Sau khi sắp xếp, tỉnh Lâm Đồng có 124 xã, phường, đặc khu. Đến nay, 10/10 xã tại khu vực Đức Trọng – Đơn Dương nói riêng và các đơn vị cấp xã trên toàn tỉnh nói chung đã hoàn tất việc thành lập đồng nhất các cơ quan chuyên môn gồm: Văn phòng Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân, phòng Văn hóa - Xã hội, phòng Kinh tế, và Trung tâm Phục vụ hành chính công.

Báo cáo với Đoàn công tác, lãnh đạo Sở Nội vụ Lâm Đồng đã khái quát về mô hình chính quyền địa phương 2 cấp của tỉnh sau khi hợp nhất với tỉnh Bình Thuận và tỉnh Đắk Nông (theo Nghị quyết số 202/2025/QH15 của Quốc hội), đưa Lâm Đồng trở thành địa phương cấp tỉnh có diện tích tự nhiên và quy mô dân số lớn nhất cả nước.

Trong quá trình triển khai mô hình chính quyền hai cấp, tại nhiều xã, phường, đặc khu cũng đã xuất hiện một số giải pháp, cách làm sáng tạo, phù hợp thực tiễn, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động.

Về cơ bản, tổ chức bộ máy chính quyền đã ổn định, đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước và giải quyết thủ tục hành chính cho người dân. Dù đội ngũ công chức được điều chuyển từ nhiều nguồn, còn bỡ ngỡ khi đảm nhiệm các vị trí mới, chưa thực sự phù hợp với sở trường, nhưng đã thể hiện tinh thần trách nhiệm, nhiệt huyết và được hỗ trợ kịp thời từ các sở, ngành

Cơ sở vật chất, trang thiết bị làm việc được bố trí đầy đủ; nhiều xã đã được điều chuyển ô tô phục vụ công tác. Tuy nhiên, vẫn còn trường hợp đặc thù như xã Tà Năng, nơi trụ sở Đảng ủy, HĐND và UBND, Công an xã cách nhau tới 6km, gây khó khăn trong công tác chỉ đạo, điều hành.

Tuy nhiên, quá trình vận hành mô hình chính quyền mới cũng bộc lộ nhiều khó khăn, vướng mắc, tập trung chủ yếu vào vấn đề biên chế và vị trí việc làm. Cụ thể, cấp xã hiện đang đảm nhận tới 1.065 nhiệm vụ được chuyển giao từ cấp huyện. Trong khi đó, mỗi xã chỉ có hai phòng chuyên môn, nhưng lại phải đồng thời chịu sự quản lý, chỉ đạo nghiệp vụ của 5–6 sở ngành cấp tỉnh. Điều này dẫn đến tình trạng quá tải về khối lượng công việc, nhất là trong công tác tổng hợp, báo cáo và thống kê .

Báo cáo về tình hình hoạt động của Trạm Kỹ thuật Nông nghiệp khu vực Đức Trọng - Đơn Dương (thành lập trên cơ sở hợp nhất Trung tâm Nông nghiệp hai huyện), ông Lê Quang Trung, Trạm trưởng, cho biết Trạm đã phát huy hiệu quả trong công tác phòng chống dịch bệnh trên cây trồng, vật nuôi (như Dịch tả lợn Châu Phi, LMLM). Việc tập trung lực lượng có chuyên môn cao giúp việc xử lý dịch bệnh nhanh chóng, hạn chế lây lan.

Tuy nhiên, Trạm cũng gặp phải khó khăn khi nhiệm vụ của Trung tâm Nông nghiệp cũ đa số đã được chuyển giao về UBND cấp xã, khiến mô hình Trạm Kỹ thuật Nông nghiệp Khu vực chưa phát huy hết hiệu quả.

Vấn đề nhân sự cũng là một thách thức lớn. Hiện các xã không có nhân viên chăn nuôi thú y, trồng trọt và bảo vệ thực vật tại các xã khiến công tác tuyên truyền, vận động, giám sát phòng dịch tại cơ sở gặp nhiều khó khăn. Bên cạnh đó, định hướng điều chuyển viên chức có chuyên môn về cấp xã theo Thông báo 371-TB/VPTW có thể dẫn đến lực lượng bị phân tán và gây khó khăn trong việc đi lại, xa nhà, đặc biệt đối với nữ giới. Đại diện Trạm cũng kiến nghị Bộ trưởng quan tâm xem xét chế độ tiền lương của viên chức ngành nông nghiệp.

Ngoài ra, tổng số cán bộ, công chức cấp xã của tỉnh Lâm Đồng thiếu 663 người so với biên chế giao năm 2025.

Đối với các địa phương có số dân lớn (trên 60.000 dân, như xã Đức Trọng), quy định 1 Phó Chủ tịch cấp xã đồng thời là Giám đốc Trung tâm Phục vụ Hành chính công (PVHCC) đang dẫn đến thiếu hụt cấp phó để tham mưu giúp việc cho Chủ tịch UBND trong điều hành các lĩnh vực quan trọng khác, đặc biệt là kinh tế - xã hội.

Bên cạnh đó, một vướng mắc lớn hiện nay là Kho bạc Nhà nước chưa có cơ sở pháp lý để thực hiện chi trả chế độ nghỉ hưu trước tuổi đối với 161 trường hợp đã được UBND tỉnh phê duyệt đúng vào ngày 31/8/2025, do quy định hiện hành yêu cầu quyết định phải ban hành trước thời điểm này. Trước tình hình đó, tỉnh Lâm Đồng đã có văn bản gửi các bộ, ngành Trung ương đề nghị hướng dẫn, tháo gỡ khó khăn để đảm bảo quyền lợi cho các đối tượng theo đúng quy định.

Tại hội nghị, để đảm bảo chính quyền 2 cấp hoạt động tinh gọn, hiệu lực và hiệu quả, tỉnh Lâm Đồng đã đưa ra nhiều đề xuất, kiến nghị tới Bộ trưởng Bộ Nội vụ và Chính phủ . Trong đó, đáng chú ý là việc tháo gỡ vướng mắc trong chi trả chế độ đối với các đối tượng nghỉ việc theo Nghị định số 178/2024/NĐ-CP (như 161 trường hợp phê duyệt ngày 31/8/2025).

Tham mưu Chính phủ sửa đổi Nghị định số 29/2024/NĐ-CP ngày 06/3/2024 của Chính phủ quy định tiêu chuẩn chức danh công chức lãnh đạo, quản lý trong cơ quan hành chính nhà nước. Trong đó, bổ sung tiêu chuẩn chức danh lãnh đạo, quản lý cấp xã.

Xem xét, trình Chính phủ sửa đổi Nghị định 150/2025/NĐ-CP để tăng số lượng phòng chuyên môn ở cấp xã và tăng số Phó Chủ tịch UBND cấp xã, cấp phó các phòng chuyên môn theo quy mô dân số.

Sớm tham mưu Chính phủ ban hành Nghị định về vị trí việc làm và có định hướng giao biên chế năm 2026 và giai đoạn 2026 – 2031.

Xem xét, cho phép chuyển biên chế viên chức kỹ thuật (thuộc các trạm của Sở Nông nghiệp và Môi trường) sang biên chế công chức để phục vụ công tác tại địa phương.

Có chính sách hỗ trợ thêm (chế độ, nhà ở công vụ) cho viên chức nông nghiệp khi điều chuyển về cấp xã, đồng thời rà soát lại bằng cấp chuyên môn ở cấp xã để bố trí nhân sự phù hợp, tránh tình trạng làm trái chuyên ngành…