YouTube vừa đạt được thỏa thuận dàn xếp với một nguyên đơn là trẻ vị thành niên trước khi phiên tòa thứ hai tại bang California (Mỹ) dự kiến diễn ra vào cuối tháng 7. Nguyên đơn là một thiếu niên 15 tuổi tại bang Florida, cho rằng mình bắt đầu sử dụng mạng xã hội từ khoảng 8 tuổi và sau đó rơi vào tình trạng nghiện, mất ngủ, trầm cảm và lo âu. Trong vụ kiện, YouTube cùng Instagram của Meta, Snapchat và TikTok bị cáo buộc đã thiết kế nền tảng theo hướng gây nghiện, khiến sức khỏe tâm thần của người dùng trẻ tuổi bị ảnh hưởng. Thỏa thuận giữa các bên không được công bố, trong khi ba công ty còn lại vẫn sẽ tiếp tục hầu tòa.
Hiện tại bang California có hơn 3.300 vụ kiện với tính chất tương tự đang được giải quyết tại tòa án, cùng khoảng 2.600 vụ việc khác tại tòa án liên bang do nhiều cá nhân, tổ chức, chính quyền địa phương và các bang khởi kiện. Các nền tảng mạng xã hội bị cáo buộc đã đưa ra thông tin sai lệch về mức độ an toàn của nền tảng đối với người dùng trẻ tuổi, đồng thời thiết kế sản phẩm theo hướng gây nghiện đối với trẻ em. Trong khi đó các nền tảng đều bác bỏ các cáo buộc và khẳng định đã triển khai nhiều biện pháp nhằm bảo vệ thanh thiếu niên trên nền tảng của mình.
Trên thực tế, các doanh nghiệp công nghệ đang phải đối mặt với nhiều hệ quả pháp lý bất lợi hơn do số lượng đơn kiện đang gia tăng. Trong phiên tòa đầu tiên kết thúc hồi tháng 3, tòa án tại California cho rằng Meta và Google phải chịu trách nhiệm trong vụ việc một phụ nữ cáo buộc mình bị nghiện YouTube và Instagram từ khi còn nhỏ do cách các nền tảng này được thiết kế để liên tục thu hút và giữ chân người dùng. Meta bị buộc bồi thường 4,2 triệu USD, còn Google phải bồi thường 1,8 triệu USD. Các nỗ lực huỷ bỏ phán quyết trên từ Meta và Google đã không đem lại kết quả.
Không chỉ vậy, nhiều doanh nghiệp công nghệ cũng đã lựa chọn thoả thuận dàn xếp thay vì đưa vụ việc ra xét xử. Trước khi diễn ra phiên toà đầu tiên tại Kentucky, 4 gã khổng lồ Meta, Snap, TikTok và YouTube đã thống nhất bồi thường tổng cộng 27 triệu USD để khép lại vụ kiện. Trong khi đó, tại bang New Mexico, tòa án buộc Meta phải bồi thường 375 triệu USD sau khi xác định công ty đã đưa ra thông tin sai lệch về mức độ an toàn của Facebook, Instagram và WhatsApp đối với người dùng trẻ tuổi. Meta sẽ tiếp tục phải đối mặt với các vụ kiện mới tại bang Tennessee vào tháng tới và tại tòa án liên bang vào tháng 8, liên quan đến các yêu cầu khởi kiện của nhiều bang trên khắp nước Mỹ.
Không chỉ tại Mỹ, Liên minh châu Âu (EU) cũng đang đẩy mạnh các biện pháp nhằm bảo vệ trẻ em trên không gian mạng. Trong đó, bên cạnh việc triển khai ứng dụng xác minh độ tuổi và hoàn thiện các cơ chế bảo vệ trẻ vị thành niên theo Đạo luật Dịch vụ số (Digital Services Act - DSA), Ủy ban châu Âu mới đây còn công bố kết quả khảo sát cho thấy thời gian sử dụng mạng xã hội kéo dài có mối liên hệ với sức khỏe thể chất và tinh thần của thanh thiếu niên. Kết quả này được xem là một trong những cơ sở để EU tiếp tục hoàn thiện các chính sách bảo vệ trẻ em trên môi trường số.
Có thể thấy, Mỹ, EU và Trung Quốc đang lựa chọn những cách tiếp cận khác nhau để buộc các nền tảng số tăng cường bảo vệ trẻ em. Nếu tại Mỹ, trách nhiệm của các doanh nghiệp ngày càng được xác lập thông qua các vụ kiện và kết quả xét xử của tòa án, thì EU và Trung Quốc lại thiên về việc sử dụng các quy định pháp luật và biện pháp quản lý hành chính để yêu cầu doanh nghiệp chủ động phòng ngừa rủi ro ngay từ quá trình thiết kế và vận hành nền tảng.
