“4 thông” để hiện thực hóa Trung tâm tài chính quốc tế tại thành phố Hồ Chí Minh

Tại Diễn đàn không chỉ lắng nghe góp ý, Thủ tướng dành phần lớn thời gian để làm rõ tầm nhìn, trụ cột phát triển và các cam kết chính sách nhằm đưa TPHCM trở thành trung tâm tài chính tầm khu vực trước năm 2035 và vươn lên tầm toàn cầu vào năm 2045.

Thời gian qua, thứ hạng của TPHCM trong Chỉ số Các trung tâm Tài chính Toàn cầu (GFCI 38) đã có bước cải thiện, từ vị trí 98 lên 95 với 664 điểm. Tuy nhiên, theo Thủ tướng, chừng đó mới chỉ là bước khởi đầu. Để bứt phá, Việt Nam phải tập trung đồng bộ vào bốn trụ cột: chính sách – thể chế, hạ tầng, nguồn nhân lực và các chương trình liên tục nâng cao thứ hạng, song hành với việc xử lý kịp thời, rốt ráo các băn khoăn, kiến nghị của nhà đầu tư ngay từ giai đoạn hình thành trung tâm tài chính quốc tế.

Từ yêu cầu “rất cần vốn” của một nền kinh tế đang phát triển và đang trong quá trình chuyển đổi, người đứng đầu Chính phủ khái quát phương châm “4 thông”: thể chế thông thoáng, hạ tầng thông suốt, quản trị thông minh, cách làm thông dụng. Đây không chỉ là khẩu hiệu mà là bộ tiêu chí hành động, chi phối toàn bộ thiết kế chính sách đối với trung tâm tài chính quốc tế. Thể chế thông thoáng nghĩa là khuôn khổ pháp lý phải đủ đặc thù, đủ cạnh tranh và ổn định dài hạn; hạ tầng thông suốt đòi hỏi kết nối vật lý, số và xã hội liền mạch; quản trị thông minh là dựa trên dữ liệu, công nghệ, minh bạch; còn cách làm thông dụng là tất cả thủ tục, quy trình phải đơn giản, dễ hiểu, dễ thực hiện, giảm tối đa chi phí tuân thủ cho nhà đầu tư.

Về thể chế, Quốc hội đã ban hành Nghị quyết 222/2025/QH15, tạo khung pháp lý đặc biệt cho Trung tâm Tài chính Quốc tế (IFC) tại TPHCM. Nghị quyết cho phép cơ chế ngoại hối tự do, miễn kiểm soát ngoại hối đối với các thành viên 100% vốn nước ngoài, cùng gói ưu đãi thuế được đánh giá là rất cạnh tranh: thuế thu nhập doanh nghiệp 10% trong 30 năm cho các lĩnh vực ưu tiên, miễn thuế thu nhập cá nhân đến năm 2030 cho chuyên gia cao cấp. Bộ Tài chính đang chủ trì, phối hợp các bộ, ngành để hoàn thiện dự thảo các nghị định triển khai, đồng thời Chính phủ tiếp tục hoàn thiện chính sách cạnh tranh minh bạch, phù hợp chuẩn mực quốc tế, khuyến khích mạnh mẽ đầu tư vào fintech, thị trường vốn, tài chính xanh. Đây là “lớp móng thể chế” quyết định sức hút của trung tâm tài chính đối với các tổ chức tài chính toàn cầu.

Trụ cột hạ tầng được khái quát bằng các dự án quy mô lớn tại khu vực Sài Gòn – Bến Thành – Thủ Thiêm, với tổng mức đầu tư dự kiến khoảng 7 tỷ USD, dự kiến khởi động từ năm 2026 và hoàn thành trong 5 năm. Trọng tâm là các hạ tầng cứng phục vụ tài chính như trung tâm dữ liệu đạt chuẩn quốc tế, tuyến metro và mạng lưới giao thông kết nối, thí điểm các mô hình hạ tầng số – hạ tầng kỹ thuật mới, đô thị thông minh. Song song, Chính phủ định hướng đầu tư mạnh vào hạ tầng xã hội: các khu đô thị chất lượng cao, trường học quốc tế, bệnh viện hiện đại, không gian văn hóa – sáng tạo. Một trung tâm tài chính tầm khu vực không chỉ là nơi dòng vốn luân chuyển, mà còn phải là nơi các chuyên gia, gia đình quốc tế có thể “an cư lạc nghiệp” lâu dài.

Nguồn nhân lực được xem là “điểm tựa mềm” nhưng mang tính quyết định. Việt Nam ưu tiên xây dựng đội ngũ nhân lực tài chính – ngân hàng chuẩn quốc tế thông qua các chương trình đào tạo, liên kết với trường đại học, tổ chức quốc tế; chú trọng kỹ năng số, nền tảng khoa học – công nghệ – kỹ thuật – toán học (STEM) và khả năng sử dụng tiếng Anh thành thạo. Các chính sách visa dài hạn tới 10 năm và miễn giấy phép lao động cho chuyên gia nước ngoài trong một số trường hợp được thiết kế nhằm tạo môi trường cạnh tranh trong thu hút nhân tài toàn cầu, đồng thời thúc đẩy quá trình “chuyển giao mềm” về kỹ năng quản trị, tiêu chuẩn nghề nghiệp cho lực lượng lao động trong nước.

Ở chiều nâng cao thứ hạng, Chính phủ định hướng triển khai các chương trình hợp tác sâu với những mô hình trung tâm tài chính đã thành công như Trung tâm Tài chính Quốc tế Dubai (DIFC), Trung tâm Tài chính Quốc tế Astana (AIFC) và các đối tác Anh Quốc. Cùng với đó là mở rộng các cơ chế thí điểm có kiểm soát (sandbox) trong lĩnh vực fintech, tài chính xanh, cải cách thể chế, để thử nghiệm những mô hình, sản phẩm mới trước khi nhân rộng. Mục tiêu là nhanh chóng cải thiện vị trí của TPHCM trên bảng xếp hạng GFCI, đồng thời tận dụng các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới như CPTPP, RCEP để kết nối sâu hơn với chuỗi giá trị tài chính toàn cầu.

Giải đáp thẳng thắn các băn khoăn của nhà đầu tư, Thủ tướng nhấn mạnh các kiến nghị “đều đã và đang được xử lý”. Riêng với vấn đề an ninh năng lượng – yếu tố hạ tầng rất được giới tài chính quan tâm – Thủ tướng khẳng định tổng nguồn điện của Việt Nam hiện không thiếu, tình trạng thiếu điện cục bộ năm 2023 là do khâu điều hành. Chính phủ đã điều chỉnh mạnh mẽ trong chính sách, chỉ đạo, điều hành để bảo đảm cung ứng đủ điện cho phát triển kinh tế nói chung và cho hoạt động ổn định của các nhà đầu tư, trên cơ sở phải đồng thời kiểm soát tốt 5 khâu: nguồn điện, lưới điện, cung ứng, sử dụng và giá điện. Cách tiếp cận này cho thấy trung tâm tài chính quốc tế không thể vận hành bền vững nếu thiếu một “hệ sinh thái hạ tầng nền” được thiết kế bài bản.

Ở góc độ điều hành, Thủ tướng nhiều lần nhấn mạnh yêu cầu đổi mới tư duy và cách làm, với tinh thần “đã nói là làm, đã cam kết phải thực hiện, đã làm phải có sản phẩm, hiệu quả cụ thể, cân đong đo đếm được”; coi trọng trí tuệ và sáng kiến của nhà đầu tư nhưng đồng thời yêu cầu các bên phải tiết kiệm thời gian, hành động nhanh, quyết đoán, “đi trước một bước” trong thiết kế cơ chế, hạ tầng, dịch vụ. Ông cũng thẳng thắn nhìn nhận “cái gì mới cũng khó khăn cả”, song đó là khó khăn “cần phải đi qua” để “biến không thành có, biến khó thành dễ, biến không thể thành có thể”.

Thông điệp cuối cùng mà người đứng đầu Chính phủ gửi tới cộng đồng tài chính quốc tế là tinh thần “cùng đồng hành”: cùng lắng nghe và thấu hiểu giữa Nhà nước – doanh nghiệp – người dân; cùng chia sẻ tầm nhìn và hành động để phát triển nhanh, bền vững; cùng làm, cùng thắng, cùng hưởng và cùng tự hào. Chính phủ Việt Nam cam kết tạo thuận lợi nhất cho nhà đầu tư, luôn lắng nghe, thấu hiểu, hành động có kết quả, trên nguyên tắc “lợi ích hài hòa, rủi ro chia sẻ”. Trong bức tranh đó, trung tâm tài chính quốc tế tại TPHCM không chỉ là một dự án hạ tầng – tài chính đơn thuần mà là biểu tượng cho bước chuyển về chất trong thể chế, năng lực quản trị và sức cạnh tranh của nền kinh tế Việt Nam trong những thập niên tới.