Đắk Lắk: Nâng cao năng lực hòa giải viên cơ sở hướng tới cộng đồng thượng tôn pháp luật

Trong hai ngày 12–13/11/2025, tại trụ sở UBND xã Sơn Hòa và xã Đồng Xuân (tỉnh Đắk Lắk), Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý (Bộ Tư pháp) phối hợp với Sở Tư pháp tỉnh Đắk Lắk tổ chức Hội nghị tập huấn “Nâng cao kiến thức pháp luật và kỹ năng hòa giải cho đội ngũ hòa giải viên ở cơ sở”. Đây là hoạt động nằm trong chuỗi triển khai Đề án “Nâng cao năng lực đội ngũ hòa giải viên cơ sở giai đoạn 2024–2030” và Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2021–2025, hướng đến mục tiêu xây dựng cộng đồng dân cư ổn định, đoàn kết, thượng tôn pháp luật.

Tham dự Hội nghị có PGS.TS Nguyễn Quang Tuyến, Trường Đại học Luật Hà Nội; bà Nguyễn Kim Thoa, Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý (Bộ Tư pháp); đại diện lãnh đạo Sở Tư pháp tỉnh Đắk Lắk, chính quyền địa phương cùng đông đảo hòa giải viên hai xã Sơn Hòa, Đồng Xuân.

Hòa giải viên – “cầu nối” bền chặt trong cộng đồng

Phát biểu khai mạc, bà Nguyễn Kim Thoa nhấn mạnh tầm quan trọng của công tác bồi dưỡng, nâng cao năng lực cho đội ngũ hòa giải viên ở cơ sở, “Việc nâng cao năng lực cho đội ngũ hòa giải viên là nhiệm vụ trọng tâm, giúp họ không chỉ nắm vững pháp luật mà còn thành thạo kỹ năng giải quyết tranh chấp, mâu thuẫn trong cộng đồng. Đội ngũ hòa giải viên là lực lượng gần dân, hiểu dân và vì dân; là cầu nối quan trọng giúp lan tỏa tinh thần thượng tôn pháp luật, góp phần giữ gìn khối đoàn kết trong nhân dân”.

Theo bà Thoa, trong khuôn khổ Đề án 315, Bộ Tư pháp đã phối hợp với các địa phương lựa chọn 30 xã thuộc 15 tỉnh, thành phố để triển khai thí điểm, trong đó có Đắk Lắk. Nhiều tài liệu bồi dưỡng nghiệp vụ đã được biên soạn, phát hành; đặc biệt là ấn phẩm “Những vụ việc điển hình về hòa giải cơ sở” với những tình huống thực tế, cách xử lý linh hoạt, sáng tạo, hỗ trợ thiết thực cho hoạt động tập huấn và nhân rộng các mô hình hòa giải hiệu quả.

Tại Hội nghị, PGS.TS Nguyễn Quang Tuyến, báo cáo viên chính, đã trình bày chuyên sâu những nội dung cốt lõi của Luật Đất đai năm 2024, tập trung vào các quy định liên quan mật thiết đến đời sống người dân ở cơ sở như: Cơ chế giao đất, cho thuê đất; Quy định về thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; Trách nhiệm công khai, minh bạch trong quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất; Phân quyền, phân cấp cho chính quyền địa phương trong quản lý đất đai và nâng cao hiệu quả giám sát, quản lý tài nguyên đất.

Đặc biệt, PGS.TS Tuyến dành nhiều thời gian trao đổi, giải đáp các tình huống thực tiễn mà hòa giải viên thường gặp: tranh chấp ranh giới thửa đất, tranh chấp quyền sử dụng đất, chuyển mục đích sử dụng đất, phân chia đất thừa kế…

Ông nhấn mạnh “Đất đai là lĩnh vực nhạy cảm, dễ phát sinh mâu thuẫn. Hòa giải viên cơ sở nếu nắm chắc quy định pháp luật, biết vận dụng khéo léo trong từng vụ việc cụ thể sẽ góp phần giải quyết từ sớm, từ cơ sở, giảm khiếu kiện vượt cấp, giữ ổn định trật tự ngay tại cộng đồng dân cư”.

Những kiến thức được truyền đạt đều gắn chặt với tình hình thực tế của thôn, buôn, khu dân cư – nơi mâu thuẫn về đất đai vẫn là một trong những dạng tranh chấp phổ biến nhất.

Rèn luyện kỹ năng, phương pháp hòa giải “mềm mà chắc”

Song song với kiến thức pháp luật, các hòa giải viên còn được bồi dưỡng sâu về kỹ năng, phương pháp hòa giải, do bà Nguyễn Thị Diễm Hằng, báo cáo viên Sở Tư pháp tỉnh Đắk Lắk trực tiếp chia sẻ.

Bà Hằng nhấn mạnh, người hòa giải viên trước hết phải là người biết lắng nghe, kiên nhẫn và thấu hiểu tâm lý:

“Mỗi vụ việc là một hoàn cảnh riêng biệt, đòi hỏi cách tiếp cận phù hợp. Hòa giải viên không chỉ nói đúng luật, mà còn phải nói sao cho ‘lọt tai’, để các bên tự nguyện chấp nhận, từ đó xung đột được hóa giải bền vững, giữ được tình làng nghĩa xóm”.

Thông qua những tình huống giả định, các hòa giải viên được thực hành các bước: nắm bắt thông tin, phân tích mâu thuẫn, lựa chọn cách tiếp cận, tổ chức buổi hòa giải, xử lý phản ứng tâm lý của các bên và kỹ năng kết luận, lập biên bản hòa giải. Nhiều học viên đánh giá cao cách truyền đạt sinh động, dễ hiểu, dễ áp dụng vào thực tiễn.

Phần thảo luận tại Hội nghị diễn ra sôi nổi với nhiều câu hỏi, tình huống thực tế được nêu ra. Các hòa giải viên mạnh dạn chia sẻ những vụ việc “khó”, kéo dài nhiều năm hoặc liên quan đến quan hệ họ hàng, dòng tộc, vấn đề thừa kế, ranh giới sử dụng đất, tài sản gắn liền với đất…

Các báo cáo viên đã trực tiếp phân tích, gợi mở cách xử lý vừa bảo đảm đúng quy định pháp luật, vừa chú trọng yếu tố tình cảm, quan hệ xã hội ở cơ sở. Nhiều kinh nghiệm quý được đúc rút, nhấn mạnh vai trò của hòa giải viên trong ngăn ngừa mâu thuẫn nhỏ trở thành xung đột lớn, góp phần giữ vững an ninh, trật tự ngay tại địa bàn dân cư.

Phát biểu bế mạc Hội nghị, lãnh đạo UBND xã Sơn Hòa và xã Đồng Xuân bày tỏ niềm vinh dự khi được Bộ Tư pháp lựa chọn làm xã điểm để tổ chức tập huấn. Đại diện lãnh đạo địa phương cho biết, hai xã đang trong quá trình sắp xếp, kiện toàn tổ chức bộ máy theo mô hình chính quyền hai cấp; địa bàn rộng, dân cư đa dạng với nhiều dân tộc cùng sinh sống, điều kiện kinh tế – xã hội còn khó khăn nên thường xuyên phát sinh tranh chấp liên quan đến đất đai, ranh giới, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất.

Lãnh đạo địa phương khẳng định “Việc được chọn làm xã điểm và được tập huấn trực tiếp là cơ hội quan trọng để nâng cao chất lượng đội ngũ hòa giải viên, hạn chế đơn thư khiếu kiện, giữ gìn tình làng nghĩa xóm. Chúng tôi sẽ tiếp tục nhân rộng những mô hình, cách làm hay, đưa công tác hòa giải ở cơ sở trở thành một kênh quan trọng trong giải quyết mâu thuẫn, xây dựng chính quyền gần dân, vì dân”.

Hội nghị tập huấn “Nâng cao kiến thức pháp luật và kỹ năng hòa giải cho hòa giải viên ở cơ sở” tại các xã điểm của tỉnh Đắk Lắk không chỉ là dịp để trang bị kiến thức, kỹ năng cho đội ngũ hòa giải viên, mà còn góp phần lan tỏa thông điệp: thượng tôn pháp luật, tôn trọng đối thoại, đề cao đoàn kết và nghĩa tình trong cộng đồng.

Thông qua hoạt động này, hòa giải viên cơ sở được tiếp thêm niềm tin, động lực và công cụ nghiệp vụ để tiếp tục phát huy vai trò là “cầu nối” bền chặt giữa chính quyền và nhân dân, giữa pháp luật và đời sống, góp phần xây dựng cộng đồng dân cư ổn định, gắn bó, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững ở Đắk Lắk và trên phạm vi cả nước.