Đổi mới tư duy lập pháp, không để “nợ thể chế” cản trở phát triển đất nước

Chiều 31/3, tại Hà Nội, Hội nghị thông qua dự thảo Báo cáo kiểm tra, giám sát đợt 1 và triển khai quyết định kiểm tra, giám sát đợt 2 của Bộ Chính trị, Ban Bí thư đối với Ban Thường vụ Đảng ủy Quốc hội đã diễn ra dưới sự chủ trì của Tổng Bí thư Tô Lâm, Trưởng Đoàn kiểm tra, giám sát số 10. Hội nghị không chỉ nhìn lại kết quả bước đầu trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng ủy Quốc hội, mà còn tiếp tục đặt ra những yêu cầu mới, cao hơn đối với hoạt động lập pháp trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.

Phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị, Tổng Bí thư Tô Lâm ghi nhận Đảng ủy Quốc hội đã thể hiện rõ tinh thần tích cực, quyết liệt trong cụ thể hóa đường lối, chủ trương của Đảng thành chương trình, kế hoạch hành động cụ thể. Đây là nền tảng quan trọng để các hoạt động của Quốc hội tiếp tục được đổi mới theo hướng ngày càng thực chất, hiệu lực, hiệu quả hơn. Đặc biệt, tư duy xây dựng pháp luật đã có bước chuyển rõ nét, phản ánh tinh thần trách nhiệm cao của Quốc hội trong việc tháo gỡ các điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực và tạo động lực cho phát triển nhanh, bền vững.

Thông điệp được nhấn mạnh tại Hội nghị là phải chuyển hóa niềm tin, kỳ vọng của cử tri và nhân dân thành những quyết sách đúng đắn, những đạo luật có chất lượng và những hoạt động giám sát thực chất. Đây không chỉ là yêu cầu chính trị, mà còn là đòi hỏi từ thực tiễn phát triển, khi thể chế ngày càng trở thành yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh quốc gia và hiệu quả quản trị đất nước. Quốc hội vì thế cần tiếp tục khẳng định vai trò là cơ quan lập pháp cao nhất, đồng thời là trung tâm thể chế hóa kịp thời, đầy đủ, đồng bộ các chủ trương lớn của Đảng.

Tổng Bí thư yêu cầu không để tình trạng chậm thể chế hóa các chủ trương của Đảng, không để “nợ thể chế” trở thành điểm nghẽn của phát triển. Chỉ đạo này cho thấy yêu cầu đặt ra đối với công tác lập pháp không chỉ là bảo đảm tiến độ xây dựng luật, pháp lệnh, mà còn phải nâng cao chất lượng chính sách, tính khả thi của quy định và hiệu quả tổ chức thực hiện sau khi luật được ban hành. Mỗi dự án luật, mỗi nghị quyết của Quốc hội phải thực sự đi vào đời sống, góp phần giải quyết những vấn đề lớn của đất nước, phục vụ người dân, doanh nghiệp và sự phát triển chung.

Một nội dung quan trọng khác được Tổng Bí thư lưu ý là công tác chuẩn bị Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI. Đây là kỳ họp có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, không chỉ mở đầu cho nhiệm kỳ mới mà còn định hình phương hướng hoạt động của Quốc hội trong cả giai đoạn 2026–2031. Theo đó, chương trình kỳ họp phải được chuẩn bị kỹ lưỡng, thực chất, khả thi; công tác tổ chức, điều hành phải chuyên nghiệp, hiện đại; các quyết sách được thông qua phải tạo được đồng thuận xã hội cao và sớm được thể chế hóa thành hành lang pháp lý rõ ràng, đồng bộ.

Từ yêu cầu đó, nhiệm vụ đổi mới tư duy trong xây dựng pháp luật tiếp tục được đặt ra một cách cấp thiết. Hoạt động lập pháp của Quốc hội không thể dừng ở việc sửa đổi, bổ sung các quy định đơn lẻ, mà phải gắn với hoàn thiện thể chế theo tinh thần các nghị quyết lớn của Đảng, nhất là định hướng về xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn mới. Chất lượng lập pháp và giám sát của Quốc hội, như Tổng Bí thư nhấn mạnh, sẽ quyết định trực tiếp đến hiệu lực triển khai các mục tiêu tăng trưởng cao, bền vững và toàn diện của đất nước.

Đáng chú ý, Tổng Bí thư cũng lưu ý hai việc cấp bách: triển khai tổng rà soát hệ thống pháp luật Việt Nam theo lộ trình và hoàn thành việc luật hóa các nội dung trong các nghị quyết của Chính phủ đã được ban hành theo thủ tục ủy quyền lập pháp. Đây là những nhiệm vụ có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc hoàn thiện thể chế, khắc phục tình trạng chồng chéo, mâu thuẫn, thiếu thống nhất trong hệ thống pháp luật, đồng thời nâng cao tính minh bạch, ổn định và dự báo của môi trường pháp lý.

Phát biểu tại Hội nghị, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn khẳng định Đảng ủy Quốc hội sẽ tiếp tục lãnh đạo, chỉ đạo tổ chức thành công Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI; đồng thời xác định Chương trình hành động của Đảng ủy Quốc hội là “kim chỉ nam” cho toàn bộ hoạt động của Quốc hội trong nhiệm kỳ mới. Trọng tâm trước mắt là tham mưu Ủy ban Thường vụ Quốc hội xây dựng kế hoạch triển khai thực hiện Đề án “Định hướng lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI”, tiếp tục rà soát, hoàn thiện pháp luật nhằm thể chế hóa những nội dung cốt lõi, quan trọng của Văn kiện Đại hội XIV của Đảng và các nghị quyết chiến lược của Bộ Chính trị.

Có thể thấy, trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu tăng trưởng nhanh, bền vững, tự chủ và hội nhập sâu rộng, hoạt động lập pháp của Quốc hội đang được kỳ vọng trở thành động lực quan trọng để kiến tạo phát triển. Không để “nợ thể chế”, đẩy nhanh thể chế hóa chủ trương của Đảng, nâng tầm chất lượng luật pháp và hiệu quả giám sát, đó không chỉ là nhiệm vụ của riêng Quốc hội mà còn là đòi hỏi từ thực tiễn xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, vì mục tiêu phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc.