Kinh tế Việt Nam “đang vượt những cơn gió ngược”

Xuất hiện nhiều điểm sáng

Ông Nguyễn Khắc Quốc Bảo - Phó giám đốc Đại học Kinh tế thành phố Hồ Chí Minh (TP HCM) nhìn nhận: Năm 2023 kinh tế có nhiều điểm tối, khi tổng cầu của nền kinh tế giảm mạnh nhất 35 năm qua. Tuy nhiên, đã thấy nhiều điểm sáng xuất hiện, tạo điều kiện tăng trưởng cho năm 2024.

(Nguồn: Viện Kinh tế Việt Nam)

Thứ nhất, xu hướng lạm phát của thế giới đã giảm, tạo nhiều dư địa cho các chính sách hỗ trợ. Kinh tế VN đã qua những giai đoạn lạm phát đến đỉnh điểm, các dự báo gần đây đều cho rằng mặt bằng lạm phát sẽ giảm.

Thứ hai, tổng cầu của kinh tế thế giới và VN năm 2024 sẽ hồi phục tốt hơn năm 2023. Tổng cầu thế giới hồi phục vì hàng tồn kho của Mỹ và EU đã đạt đỉnh vào cuối 2023. Tồn kho đã tăng đỉnh điểm và đã giảm thì mở ra cơ hội xuất khẩu cho VN. Một yếu tố khác là sự hồi phục của du lịch, so với năm 2022 đã tăng nhưng do với trước đại dịch Covid-19 thì còn xa đỉnh. Do đó, dư địa tăng trưởng ngành du lịch còn lớn, nếu có chương trình tốt kích thích thì mở ra nhu cầu hồi phục cho thị trường nội địa.

Thứ ba, việc đẩy mạnh vốn đầu tư công (ĐTC) đã được Chính phủ và các bộ/ngành thực hiện quyết liệt. Dù còn nhiều khó khăn nhưng vốn ĐTC vẫn được đẩy ra, mạnh nhất vào cuối 2022. Năm 2023 vốn ĐTC đã lan tỏa tích cực; Năm 2024 là điểm rơi của dòng vốn này, do có độ trễ.

 Thứ tư, dư địa cho mở rộng chính sách tiền tệ còn nhiều. Khi áp lực lạm phát giảm thì ngân hàng hàng đầu thế giới hãm đà tăng lãi suất, lãi suất sẽ giảm hoặc không tăng; Fed dự báo không tăng lãi suất năm 2024. Cái giá phải trả của việc tăng lãi suất đã gây hậu quả lớn, 3 ngân hàng Mỹ sụp đổ. Bài học đó đã được đúc rút, năm 2023 VN 4 lần giảm lãi suất; Đây là thành công trong điều hành tiền tệ, là dư địa để chính sách tiền tệ tiếp tục nới lỏng, sẽ tiếp tục giảm hoặc không tăng.

Và thứ năm, các chính sách quyết liệt tháo gỡ khó khăn thị trường bất động sản (BĐS) trong năm 2023 đã tạo kỳ vọng thị trường BĐS hồi phục, dòng tiền quay lại thị trường. Sự phục hồi ngành BĐS sẽ mang lại tín hiệu tích cực cho bức tranh chung.

Cần chiến lược, tầm nhìn dài hạn

PGS-TS Nguyễn Đức Trung - Hiệu trưởng Đại học Ngân hàng TP HCM đánh giá: Năm 2023, nền kinh tế thế giới và VN diễn ra đầy thú vị. Kinh tế thế giới tăng trưởng 2,9%, lạm phát không còn căng thẳng. Kinh tế VN nhiều điểm sáng: Cùng với việc Ngân hàng Nhà nước 4 lần giảm lãi suất điều hành, tín dụng tăng trưởng 13,7%, phù hợp các cân đối vĩ mô; Tỷ giá điều chỉnh ở mức 2,89%, giúp VN vượt qua nhiều cú sốc bên ngoài. ĐTC được giải ngân ở mức ấn tượng, đạt trên 81% kế hoạch. Chính phủ có nhiều giải pháp quyết liệt đảm bảo mục tiêu tăng trưởng kinh tế năm 2024 ở mức 6-6,5%. Để đạt mục tiêu tăng trưởng năm 2024, cần nhiều giải pháp tổng thể. Để thúc đẩy chi tiêu, ông Trung đưa ra giải pháp tăng xúc tiến thương mại, nhân rộng mô hình TP HCM (ngày hội livestream bán hàng, ngày hội mua sắm và giải trí trực tuyến…); Duy trì giảm thuế VAT 2% không chỉ trong nửa đầu năm 2024 mà cần cả năm; Kiên định chính sách tài khóa phản chu kỳ, thực thi giảm giá bán nhờ tận dụng công nghệ. Liên quan đầu tư, ông Trung cho rằng cần thu hút thực hiện các biện pháp thu hút FDI; Thay đổi mô hình đầu tư công, tránh “đầu năm bình tĩnh cuối năm khẩn trương”, phấn đấu tăng tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công lên 85 - 90%. Đối với xuất khẩu, cần hướng mạnh hơn đến những thị trường khả quan về tăng trưởng kinh tế (như Ấn Độ), thay vì chỉ tập trung vào Châu Âu. Về dịch vụ, năm 2023 có được nhiều điểm sáng về du lịch. Năm 2024, cần phát triển các thành phố trọng điểm có khả năng phát triển mạnh du lịch. Đánh giá về TP HCM, ông Trung nhận định, Thành phố có nhiều nguồn lực thuận lợi để phát triển: Có lợi thế vị trí địa lý (trung tâm cảng biển, sân bay); Có Nghị quyết 98 giúp phát huy nguồn lực; Có lực lượng sản xuất phi sinh học và nguồn lực tri thức dồi dào. TP HCM cần tăng tỷ lệ ngân sách giữ lại, bằng hoặc gấp đôi Hà Nội và giữ lại nguồn kiều hối để sử dụng hiệu quả hơn. TP HCM có thể phát huy các lợi thế để trở thành đầu tàu kinh tế cả nước. Ở mức độ tổng quan, tăng trưởng kinh tế năm 2024 có thể đạt 6 - 6,5% hoặc xấu hơn là không đạt."Nhưng giống như cơ thể người, ốm sốt là điều có thể xảy ra. Chúng ta cần những khoảng lặng để điều chỉnh, nghĩ đến những điều lớn lao hơn cho dài hạn, thay vì cố gắng, nỗ lực ngay cả khi ốm. Chúng ta cần tầm nhìn dài hạn hơn, thay vì phấn đấu từng năm".

                                            (Nguồn: Viện Kinh tế Việt Nam)

Tăng trưởng GDP Việt Nam năm 2023 đạt 5,05%, thấp hơn mục tiêu 6,5% đã đề ra; Khi hoạt động xuất nhập khẩu chưa phục hồi, nhu cầu của các thị trường nhập khẩu chính (Trung Quốc, Mỹ, EU, Nhật, Hàn Quốc…) thấp; Sức cầu của thị trường nội địa bị ảnh hưởng bởi làn sóng cắt giảm lao động, thu nhập đi xuống… Song con số này vẫn được đánh giá là tích cực, trong bối cảnh khó khăn chung của kinh tế toàn cầu. Năm 2024, Quốc hội đặt mục tiêu tăng trưởng GDP 6 - 6,5%, tốc độ tăng CPI bình quân 4 - 4,5%. Mục tiêu này đặt trong bối cảnh các rủi ro tiềm ẩn từ môi trường kinh tế thế giới vẫn còn hiện hữu và tiếp tục tác động lên triển vọng phục hồi tăng trưởng kinh tế của VN, ít nhất trong nửa đầu năm 2024. Tuy nhiên, năm 2024 là năm bứt phá của chặng đường kinh tế 5 năm giai đoạn 2021 - 2025. Do đó, Chính phủ, các bộ, ngành, địa phương sẽ dốc toàn lực cho chặng đường này. Nhiều tổ chức nước ngoài đưa ra dự báo tương tự về tăng trưởng GDP Việt Nam năm 2024. Cơ quan xếp hạng tín dụng Fitch Ratings cho rằng chính sách tài chính và tiền tệ của VN đã hỗ trợ nhiều cho nền kinh tế; Và nhờ vậy, tăng trưởng GDP ước đạt 6,3%/ năm 2024 và 7%/năm 2025.  Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB) dự báo kinh tế VN năm 2024 tăng trưởng 6%. Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) dự báo năm 2024 kinh tế VN tăng trưởng 5,8% (đứng thứ 20 thế giới). Sản xuất công nghiệp VN ước tính cải thiện hơn. Thương mại hàng hóa quốc tế vẫn sẽ tăng trưởng. Cam kết đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) sẽ tăng, tập trung vào lĩnh vực chế biến, chế tạo.

                                                                                                 Đăng Nguyên