Quy định mới về phí thi hành án dân sự: Làm rõ đối tượng nộp phí, mức thu và các trường hợp được miễn

Làm rõ đối tượng phải nộp phí thi hành án dân sự

Thông tư số 72/2026/TT-BTC của Bộ Tài chính quy định cụ thể về đối tượng có trách nhiệm nộp phí thi hành án dân sự. Theo đó, đương sự gồm người được thi hành án và người phải thi hành án có yêu cầu thi hành án đều thuộc diện phải nộp phí theo quy định, trừ các trường hợp được miễn hoặc không phải chịu phí theo Thông tư.

Đáng chú ý, Thông tư quy định rõ người được nhận tiền hoặc tài sản vẫn phải nộp phí trong một số trường hợp đặc thù nhằm bảo đảm thống nhất trong quá trình tổ chức thi hành án.

Cụ thể, trường hợp bản án hoặc quyết định của tòa án xác định nhiều người cùng được nhận một khoản tiền hoặc một tài sản chung nhưng chỉ có một hoặc một số người nộp đơn yêu cầu thi hành án thì những người này là đối tượng thực hiện nghĩa vụ nộp phí.

Tương tự, đối với các bản án liên quan đến chia tài sản chung, chia di sản thừa kế, phân chia tài sản khi ly hôn hoặc các vụ việc mà các bên vừa có quyền vừa có nghĩa vụ đối với tài sản nhưng chỉ có một hoặc một số người yêu cầu thi hành án thì người có yêu cầu cũng phải thực hiện nghĩa vụ nộp phí theo quy định.

Thông tư cũng nêu rõ, việc thu phí chỉ phát sinh khi người được thi hành án thực tế nhận được tiền hoặc tài sản theo bản án, quyết định thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật Thi hành án dân sự số 106/2025/QH15. Những trường hợp thuộc diện không chịu phí hoặc được miễn phí sẽ không phải thực hiện nghĩa vụ tài chính này.

Mức thu phí được tính theo giá trị tài sản thực nhận

Một trong những nội dung quan trọng của Thông tư là quy định mức thu phí thi hành án dân sự theo nguyên tắc lũy tiến dựa trên số tiền hoặc giá trị tài sản thực tế mà người được thi hành án nhận được.

Theo đó, đối với khoản tiền hoặc tài sản có giá trị từ trên một lần mức lương tối thiểu tháng theo vùng nơi cơ quan thi hành án dân sự đặt trụ sở đến 5 tỷ đồng, mức phí bằng 3% giá trị thực nhận.

Nếu giá trị tài sản hoặc số tiền thực nhận trên 5 tỷ đồng đến 7 tỷ đồng, mức phí được tính bằng 150 triệu đồng cộng thêm 2% của phần giá trị vượt quá 5 tỷ đồng.

Đối với khoản tiền hoặc tài sản từ trên 7 tỷ đồng đến 10 tỷ đồng, mức thu là 190 triệu đồng cộng với 1% phần giá trị vượt trên 7 tỷ đồng.

Trường hợp giá trị tài sản từ trên 10 tỷ đồng đến 15 tỷ đồng, người nộp phí phải nộp 220 triệu đồng cộng thêm 0,5% phần giá trị vượt quá 10 tỷ đồng.

Đối với các vụ việc có giá trị tài sản trên 15 tỷ đồng, mức phí được xác định là 245 triệu đồng cộng với 0,01% phần giá trị vượt trên 15 tỷ đồng.

Việc áp dụng biểu phí theo từng ngưỡng giá trị được đánh giá là bảo đảm nguyên tắc tương xứng giữa giá trị tài sản được thi hành và nghĩa vụ tài chính của người được thi hành án, đồng thời tạo sự minh bạch trong quá trình tính và thu phí.

Nhiều nhóm đối tượng được miễn phí thi hành án dân sự

Bên cạnh quy định về mức thu, Thông tư cũng dành nhiều nội dung quy định về các trường hợp được miễn phí nhằm bảo đảm chính sách an sinh xã hội và hỗ trợ các nhóm yếu thế.

Theo đó, người có công với cách mạng đang hưởng chế độ ưu đãi theo quy định của pháp luật sẽ được miễn phí thi hành án dân sự.

Ngoài ra, người thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo theo chuẩn nghèo hiện hành cũng thuộc diện được miễn phí.

Thông tư cũng mở rộng chính sách miễn phí đối với người cao tuổi không có người có nghĩa vụ và quyền phụng dưỡng, với điều kiện được UBND cấp xã nơi cư trú xác nhận.

Người khuyết tật theo quy định của pháp luật hoặc người mắc bệnh thuộc danh mục bệnh cần điều trị dài ngày, có hồ sơ bệnh án được cơ sở khám chữa bệnh từ cấp cơ bản trở lên xác nhận, cũng được miễn nộp phí.

Bên cạnh đó, đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống tại các xã có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn tiếp tục được hưởng chính sách miễn phí nhằm góp phần bảo đảm tiếp cận công bằng đối với hoạt động thi hành án dân sự.

Các quy định này thể hiện sự kết hợp giữa yêu cầu bảo đảm nguồn thu theo quy định pháp luật với mục tiêu hỗ trợ các nhóm đối tượng gặp nhiều khó khăn trong đời sống.

Chín trường hợp không phải chịu phí thi hành án dân sự

Thông tư số 72/2026/TT-BTC cũng quy định cụ thể chín trường hợp không phải chịu phí thi hành án dân sự.

Theo đó, người được thi hành án không phải nộp phí đối với các khoản tiền cấp dưỡng; tiền bồi thường thiệt hại về tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm và tổn thất tinh thần; tiền lương, tiền công lao động; trợ cấp mất việc làm, trợ cấp thôi việc; tiền bảo hiểm xã hội và các khoản bồi thường do bị sa thải hoặc chấm dứt hợp đồng lao động trái pháp luật.

Các khoản kinh phí thực hiện chương trình xóa đói giảm nghèo, hỗ trợ vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn hoặc các khoản kinh phí trực tiếp phục vụ chăm sóc sức khỏe, giáo dục nhân dân không nhằm mục đích kinh doanh cũng không thuộc diện chịu phí.

Thông tư đồng thời miễn phí đối với hiện vật chỉ mang ý nghĩa tinh thần gắn với nhân thân người nhận; các khoản tiền hoặc tài sản có giá trị không vượt quá một lần mức lương tối thiểu tháng theo vùng nơi cơ quan thi hành án dân sự đặt trụ sở; các khoản thu hồi nợ vay của Ngân hàng Chính sách xã hội đối với chương trình cho vay người nghèo và các đối tượng chính sách.

Bên cạnh đó, tiền, tài sản hoặc giấy tờ được trả lại cho đương sự theo quyết định chủ động thi hành án của Thủ trưởng cơ quan thi hành án dân sự cũng không phải chịu phí.

Thông tư cũng quy định miễn phí đối với tiền, tài sản đã được thi hành trước khi cơ quan thi hành án ra quyết định thi hành án hoặc được thi hành trong thời hạn tự nguyện theo quy định của Luật Thi hành án dân sự.

Ngoài ra, các khoản thi hành hình phạt tiền, tịch thu tài sản, truy thu tài sản, xử lý vật chứng, thu hồi quyền sử dụng đất, truy thu thuế, các khoản viện trợ hoặc bồi thường nộp trực tiếp vào ngân sách nhà nước đều không thuộc diện thu phí.

Đối với các vụ việc phá sản, khoản tiền hoặc tài sản được Quản tài viên hoặc doanh nghiệp quản lý, thanh lý tài sản chi trả cho người được thi hành án từ việc bán tài sản còn lại của doanh nghiệp, hợp tác xã mà Chấp hành viên không ban hành quyết định cưỡng chế thi hành án cũng không phải chịu phí.

Với những quy định mới, Thông tư số 72/2026/TT-BTC đã hoàn thiện cơ chế thu phí thi hành án dân sự theo hướng rõ ràng, minh bạch, đồng thời bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu quản lý nhà nước, quyền lợi của người được thi hành án và chính sách hỗ trợ đối với các nhóm đối tượng cần được ưu tiên theo quy định của pháp luật.