Trí tuệ nhân tạo: Nguy cơ gieo rắc ảo tưởng tâm lý
Thứ sáu, 19/09/2025 - 09:09
(PLPT) - Trí tuệ nhân tạo (AI) đang ngày càng đóng vai trò quan trọng trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội từ kinh tế, tài chính, y tế, giao thông, đến giáo dục và thương mại điện tử. Tuy nhiên, nếu không được tiếp cận và ứng dụng đúng cách, AI cũng có thể mang lại những hậu quả nghiêm trọng cho người dùng.
Một số nghiên cứu mới đây của các chuyên gia trong ngành tại Canada cho thấy tình trạng "rối loạn tâm thần AI" (AI psychosis) ngày càng gia tăng. Đây là hiện tượng những người, thông qua các cuộc trò chuyện với chatbot, bị thuyết phục rằng những điều tưởng tượng là có thật. Một số trường hợp gắn với các cơn hưng cảm và ảo tưởng cứu thế, thậm chí có trường hợp dẫn đến hành vi bạo lực.
Người đứng đầu bộ phận AI của Microsoft, ông Mustafa Suleyman, đã cảnh báo rằng “rối loạn tâm thần AI” và sự gắn bó không lành mạnh đang gia tăng và không chỉ giới hạn ở những người vốn đã có nguy cơ mắc các rối loạn tâm thần.
Hiện tượng ảo giác AI ảnh hưởng tiêu cực đến những tình huống cần độ chính xác cao. Ảnh: LinkedIn
Lý giải thêm về cơ chế, Tiến sĩ Mahesh Menon, nhà tâm lý học thuộc Chương trình Tâm thần học B.C. của Vancouver Coastal Health, cho biết các yếu tố như cô lập, sử dụng chất kích thích, căng thẳng và thiếu ngủ cũng có thể tạo điều kiện cho những ảo tưởng loạn thần. Trong giai đoạn “tiền triệu chứng”, người bệnh có thể trải qua những thay đổi về tâm trạng và hành vi. Theo ông Menon, các trải nghiệm giống như trạng thái tự ý thức cao độ hơn, khi người dùng cảm thấy thế giới xung quanh đã thay đổi, bản thân bị theo dõi hoặc trở thành trung tâm sự chú ý. Sau đó, họ có thể tìm kiếm lời giải thích cho những trải nghiệm này và Internet là nơi họ tìm đến. Ông Menon cho biết tình hình có thể trở nên trầm trọng hơn nếu họ chỉ trò chuyện với chatbot AI về những cảm nhận của mình.
Dù “rối loạn tâm thần do AI” chưa được công nhận là một chẩn đoán chính thức, và chưa có bằng chứng lâm sàng khẳng định riêng việc sử dụng AI có thể gây ra rối loạn tâm thần. Tuy nhiên, việc AI thường xuyên khuyến khích tư duy ảo tưởng có thể khiến người dùng dần bị chi phối nếu không được kiểm soát. Một nghiên cứu của Viện Công nghệ Massachusetts (MIT) hồi tháng 4 cho thấy các Mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) có thể khuyến khích suy nghĩ hoang tưởng, có lẽ vì xu hướng hưởng ứng và tâng bốc người dùng thay vì phản biện hay cung cấp thông tin khách quan.
Một số chuyên gia AI tin rằng sự “nịnh bợ” này không phải là một khuyết điểm của AI, mà là một lựa chọn thiết kế có chủ ý để thao túng người dùng vào các hành vi mang tính gây nghiện, qua đó đem lại lợi nhuận cho các công ty công nghệ.
Hồi tháng 8, OpenAI - công ty mẹ của ChatGPT đã phản hồi trước các trường hợp về ảo tưởng liên quan sử dụng chatbot AI, cho biết công ty đang cải thiện “tính an toàn trên nhiều khía cạnh, bao gồm sự phụ thuộc cảm xúc, tình huống khẩn cấp liên quan đến sức khỏe tâm thần và xu hướng tang bốc”. Công ty cũng khẳng định mô hình mới nhất GPT-5 đã giải quyết một phần những lo ngại này.
(PLPT) - Phán quyết vô hiệu hóa nhiều mức thuế quan do Tổng thống Donald Trump áp đặt đang kéo theo một dạng tranh chấp mới tại Mỹ: người tiêu dùng kiện doanh nghiệp vì không hoàn trả phần chi phí được cho là phát sinh từ các mức thuế này.
(PLPT) - Hội nghị Ngoại trưởng BRICS tại Ấn Độ đã không thể đưa ra tuyên bố chung do bất đồng liên quan xung đột Iran và tình hình Trung Đông, cho thấy những khác biệt ngày càng rõ trong nội bộ khối sau quá trình mở rộng thành viên.
(PLPT) - Liên minh châu Âu (EU) đã chính thức áp dụng các quy định mới nhằm tăng cường bảo vệ nguồn nước, bổ sung nhiều chất ô nhiễm vào diện giám sát và kiểm soát chặt chẽ hơn, trong đó có PFAS — nhóm hóa chất tổng hợp khó phân hủy, còn được gọi là “hóa chất vĩnh cửu” — cùng vi nhựa và dược phẩm.
(PLPT) - Tòa án Thương mại Quốc tế Mỹ vừa phán quyết rằng việc chính quyền Tổng thống Donald Trump sử dụng Điều 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974 để áp đặt mức thuế nhập khẩu toàn cầu 10% là không phù hợp với mục đích của điều luật này. Vụ việc không chỉ tiếp tục tạo ra trở ngại pháp lý đối với chính sách thuế quan của ông Trump mà còn làm dấy lên tranh luận về giới hạn quyền lực của Tổng thống Mỹ trong lĩnh vực thương mại.
Ngày 8/5, tại Trung tâm Hội nghị Mactan Expo, Cebu, Philippines, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng và đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam đã tham dự lễ khai mạc và phiên họp toàn thể của Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 48.
(PLPT) - Liên minh châu Âu (EU) đang cân nhắc khả năng sử dụng “Quy chế chặn” (Blocking Statute) nhằm đối phó với các lệnh trừng phạt của Mỹ đối với Tòa án Hình sự Quốc tế (International Criminal Court - ICC), trong bối cảnh nội bộ khối vẫn chưa đạt được sự đồng thuận và tiếp tục ưu tiên các giải pháp ngoại giao.
(PLPT) - Hơn 70 hộ gia đình tại bang Texas đã khởi kiện SpaceX, cho rằng các vụ phóng tên lửa Starship gây rung chấn, tiếng nổ lớn và làm hư hại nhà cửa gần khu vực bãi phóng. Vụ kiện đặt ra vấn đề về trách nhiệm của doanh nghiệp trong quá trình phát triển hoạt động không gian thương mại tại khu vực dân cư.