Anh mở điều tra nền tảng X vì ảnh “nhạy cảm” do Grok tạo ra: Chính phủ siết trách nhiệm nền tảng

Theo thông cáo của Ofcom, cơ quan này cho biết đã khẩn cấp liên hệ X từ ngày 5/01/2026 và đặt hạn chót 9/01/2026 để doanh nghiệp giải trình các bước tuân thủ nghĩa vụ theo luật; sau khi nhận phản hồi, Ofcom tiến hành đánh giá nhanh và đi đến quyết định mở điều tra.

Trọng tâm điều tra xoay quanh việc X có thực hiện đúng các nghĩa vụ theo Online Safety Act (Luật An toàn Trực tuyến) hay không, đặc biệt là các yêu cầu về đánh giá rủi ro người dùng tại Anh có thể tiếp cận nội dung bất hợp pháp, và cập nhật đánh giá rủi ro trước các thay đổi lớn của dịch vụ; Ngăn chặn “nội dung bất hợp pháp ưu tiên” (priority illegal content), bao gồm ảnh nhạy cảm không đồng thuận và tài liệu lạm dụng tình dục trẻ em (CSAM); Gỡ bỏ nhanh nội dung bất hợp pháp khi nền tảng biết/được thông báo; Có biện pháp tính đến bảo vệ quyền riêng tư; Đánh giá rủi ro với trẻ em và cập nhật trước thay đổi đáng kể; và áp dụng xác minh độ tuổi hiệu quả để ngăn trẻ em tiếp cận nội dung khiêu dâm.

Ofcom cũng nhấn mạnh họ không phải cơ quan “kiểm duyệt” nội dung từng bài đăng, mà đánh giá việc nền tảng có hệ thống, quy trình và nguồn lực phù hợp để giảm thiểu rủi ro và xử lý vi phạm theo luật hay không.

Theo Reuters, Thủ tướng Anh Keir Starmer lên tiếng chỉ trích loại nội dung này là “đáng ghê tởm” và “bất hợp pháp”, đồng thời thể hiện ủng hộ đối với hành động điều tra của Ofcom.

Ở hướng chính sách, một số cơ quan báo chí quốc tế ghi nhận chính phủ Anh thúc đẩy các bước siết chặt quy định với hành vi tạo/đặt hàng ảnh nhạy cảm không đồng thuận bằng AI, coi đây là nhóm vi phạm cần xử lý nghiêm trong khuôn khổ luật an toàn trực tuyến và các đạo luật liên quan.

Về phía doanh nghiệp, Reuters dẫn thông tin cho biết X đã giới hạn một số tính năng tạo ảnh của Grok (ví dụ thu hẹp quyền truy cập), đồng thời tuyên bố xóa nội dung vi phạm và cấm tài khoản đăng tải nội dung bất hợp pháp.

Một số nguồn tin cũng ghi nhận các biện pháp “hạn chế truy cập” được triển khai trong bối cảnh áp lực gia tăng từ cơ quan quản lý và người dùng. Tuy nhiên, Reuters trước đó có bài phân tích riêng cho thấy việc lạm dụng tạo ảnh “nhạy cảm” lan rộng, trong đó có trường hợp nạn nhân phản ánh bị nhắm mục tiêu; đồng thời đề cập phản ứng gây tranh cãi từ phía xAI khi bị báo chí hỏi về vấn đề này. Đáng chú ý, Ofcom cho biết ngoài phản hồi từ X, cơ quan này cũng nhận phản hồi từ xAI (ngày 9/1) và đang đánh giá liệu có dấu hiệu vấn đề tuân thủ liên quan đến việc cung cấp Grok để tiếp tục làm rõ.

Vụ việc không dừng ở phạm vi Anh. Reuters cho biết Pháp và Ấn Độ cũng đã có động thái yêu cầu làm rõ hoặc đưa vấn đề ra cơ quan có thẩm quyền, liên quan đến nội dung bị cho là khiêu dâm/khai thác tình dục do công cụ tạo sinh tạo ra và lan truyền trên nền tảng.

Ở Đông Nam Á, Indonesia và Malaysia được ghi nhận là những nước có biện pháp hạn chế hoặc “chặn” Grok trong bối cảnh lo ngại công cụ bị lạm dụng để tạo nội dung phản cảm hoặc không đồng thuận.

Ofcom nêu rõ, nếu kết luận X vi phạm luật, cơ quan này có thể yêu cầu nền tảng thực hiện các bước cụ thể để khắc phục hoặc ngăn tái diễn; áp dụng mức phạt tối đa 18 triệu bảng hoặc 10% doanh thu toàn cầu, tùy mức nào cao hơn.

Trong các trường hợp “nghiêm trọng” và “không tuân thủ kéo dài”, Ofcom có thể đề nghị tòa án áp dụng biện pháp “gián đoạn kinh doanh” (business disruption measures) như yêu cầu nhà cung cấp thanh toán hay đơn vị quảng cáo rút dịch vụ, hoặc nhà mạng chặn truy cập tại Anh, nhưng phải đáp ứng nguyên tắc phù hợp và tương xứng để ngăn nguy cơ gây hại đáng kể.

Diễn biến tại Anh cho thấy cách tiếp cận quản lý đang chuyển từ “xử lý sau khi vi phạm xảy ra” sang yêu cầu nền tảng chứng minh hệ thống phòng ngừa (risk assessment, age assurance, quy trình gỡ bỏ nhanh, bảo vệ quyền riêng tư). Đây cũng là xu hướng nhiều nước theo đuổi khi nội dung tạo sinh phát triển nhanh, trong khi ranh giới giữa “công nghệ mới” và “hành vi vi phạm” ngày càng dễ bị lợi dụng.

Vì sao vụ Grok bị coi là “điểm nóng” quản trị AI?

- Tốc độ lan truyền cao: nội dung tạo sinh có thể được sản xuất hàng loạt, “đi trước” năng lực kiểm duyệt truyền thống.

- Rủi ro nạn nhân hóa: ảnh nhạy cảm không đồng thuận là dạng xâm hại quyền riêng tư và danh dự, có thể kéo theo tống tiền, bôi nhọ, quấy rối trực tuyến.

- Bài toán trẻ em: yêu cầu xác minh tuổi và cơ chế chặn nội dung khiêu dâm trở thành thước đo tuân thủ quan trọng của nền tảng theo Online Safety Act.