Chính phủ cắt giảm gần 800 thủ tục hành chính dựa trên cơ sở dữ liệu quốc gia

“Dùng dữ liệu thay giấy tờ”

Trước khi Nghị quyết được ban hành, việc đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính dựa trên dữ liệu đã được xác định rõ trong nhiều chỉ đạo của lãnh đạo Đảng, Nhà nước. Thực hiện kết luận, chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư và lãnh đạo chủ chốt, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành điện, công văn yêu cầu các bộ, ngành, địa phương khẩn trương rà soát, đề xuất phương án cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính trên cơ sở khai thác dữ liệu số.

Bộ Tư pháp được giao chủ trì, phối hợp với Văn phòng Chính phủ và các bộ, ngành liên quan tổ chức rà soát hệ thống thủ tục hành chính, đồng thời nghiên cứu cơ chế pháp lý để có thể thay thế giấy tờ truyền thống bằng việc khai thác thông tin từ cơ sở dữ liệu. Trên cơ sở đó, Nghị quyết 66.7/2025/NQ-CP đã được xây dựng, hoàn thiện và trình Chính phủ ban hành.

Cùng với việc xây dựng dự thảo nghị quyết, Bộ Tư pháp cũng tổ chức nhiều cuộc làm việc, hội nghị, tọa đàm với các bộ, ngành, địa phương để thống nhất phương án cắt giảm, đơn giản hóa, bảo đảm vừa tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp, vừa phù hợp với năng lực hạ tầng công nghệ thông tin, mức độ hoàn thiện của các cơ sở dữ liệu.

Nội dung cốt lõi của Nghị quyết là nguyên tắc: cơ quan giải quyết thủ tục hành chính phải khai thác, sử dụng thông tin đã có trong các cơ sở dữ liệu, không yêu cầu người dân, doanh nghiệp nộp lại những giấy tờ có thông tin trùng lặp.

Theo đó, khi dữ liệu đã được số hóa, kết nối và chia sẻ, người thực hiện thủ tục không phải xuất trình hoặc nộp bản giấy các loại giấy tờ, mà cơ quan nhà nước sẽ tra cứu trực tiếp trên hệ thống. Việc thay thế giấy tờ bằng dữ liệu được thực hiện theo lộ trình, căn cứ vào mức độ đáp ứng của từng cơ sở dữ liệu.

Nghị quyết quy định rõ: việc thay thế hoặc cắt giảm thành phần hồ sơ phải dựa trên các loại thông tin đã được cập nhật đầy đủ, chính xác trong cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành và được cơ quan chủ quản công bố là thông tin được phép khai thác để phục vụ giải quyết thủ tục hành chính.

Cơ quan tiếp nhận, giải quyết thủ tục hành chính có trách nhiệm khai thác, sử dụng thông tin từ cơ sở dữ liệu theo đúng thẩm quyền. Trường hợp thông tin chưa được cập nhật, không đầy đủ hoặc không chính xác, cơ quan giải quyết có thể yêu cầu người dân, doanh nghiệp bổ sung giấy tờ, đồng thời phối hợp với cơ quan quản lý cơ sở dữ liệu để cập nhật, chỉnh sửa.

Không phải ký số khi đã đăng nhập Cổng dịch vụ công hoặc VNeID

Một điểm đáng chú ý khác là Nghị quyết cho phép đơn giản hóa thao tác đối với người dùng dịch vụ công trực tuyến. Theo đó, cá nhân đăng nhập Cổng dịch vụ công quốc gia hoặc ứng dụng định danh điện tử quốc gia (VNeID) để thực hiện thủ tục hành chính không phải ký số trên các biểu mẫu điện tử tương tác.

Thông tin định danh, xác thực được lấy từ dữ liệu đã kết nối với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và các hệ thống liên quan, qua đó giảm bớt một thao tác kỹ thuật vốn còn là rào cản với một bộ phận người dân chưa quen sử dụng chữ ký số.

Cùng với đó, tổ chức, cá nhân được quyền khai thác, sử dụng thông tin của mình đã được cập nhật trong cơ sở dữ liệu theo đúng quy định pháp luật, nhằm phục vụ việc thực hiện thủ tục hành chính cũng như các nhu cầu chính đáng khác.

Theo thống kê, việc triển khai Nghị quyết 667/2025/NQ-CP tác động đến một phạm vi rất lớn. Nghị quyết đã điều chỉnh 221 văn bản quy phạm pháp luật, bao gồm nhiều luật, nghị định của Chính phủ, quyết định của Thủ tướng Chính phủ, thông tư, thông tư liên tịch và quyết định của bộ trưởng, thủ trưởng cơ quan ngang bộ.

Việc cắt giảm này được thực hiện theo lộ trình, không “cào bằng”, mà gắn với điều kiện thực tế, mức độ hoàn thiện, kết nối, chia sẻ dữ liệu của từng cơ sở dữ liệu.

Lộ trình thực hiện và trách nhiệm của bộ, ngành, địa phương

Nghị quyết cũng nêu rõ mốc thời gian: những cơ sở dữ liệu đã hoàn thành kết nối, chia sẻ và đáp ứng yêu cầu kỹ thuật, pháp lý trước ngày 01/01/2026 thì các quy định về thay thế giấy tờ bằng dữ liệu được áp dụng ngay. Đối với các cơ sở dữ liệu còn lại, các bộ, ngành, địa phương có trách nhiệm khẩn trương hoàn thiện việc kết nối, chia sẻ và công bố phạm vi thông tin được sử dụng để thay thế thành phần hồ sơ.

Các bộ, ngành, địa phương được giao hoàn thiện hạ tầng công nghệ thông tin, bảo đảm khả năng kết nối, chia sẻ dữ liệu an toàn, thông suốt. Tái cấu trúc quy trình giải quyết thủ tục hành chính theo hướng giảm tiếp xúc trực tiếp, giảm giấy tờ, tăng xử lý trực tuyến.

Cùng với đó công bố công khai trên Cổng dịch vụ công quốc gia và cổng thông tin điện tử của mình danh mục dữ liệu, loại thông tin sẽ được sử dụng thay thế hồ sơ giấy. Và rà soát, phát hiện và khắc phục kịp thời sai sót trong dữ liệu, bảo đảm thông tin chính xác, đầy đủ, đồng bộ giữa các hệ thống.

Trung tâm là Bộ Tư pháp, với vai trò cơ quan chủ trì, tiếp tục xây dựng, cập nhật bộ công cụ hướng dẫn rà soát, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính dựa trên dữ liệu; đồng thời, duy trì hoạt động của Tổ công tác liên ngành để hỗ trợ, đôn đốc các bộ, ngành, địa phương trong quá trình thực hiện.

Khi được triển khai đồng bộ, Nghị quyết 667/2025/NQ-CP được kỳ vọng sẽ giúp giảm đáng kể số lần người dân, doanh nghiệp phải sao chụp, nộp lại các loại giấy tờ đã nhiều lần cung cấp cho cơ quan nhà nước; Tiết kiệm chi phí xã hội cho việc in ấn, chứng thực, lưu trữ hồ sơ giấy; giảm thời gian đi lại, chờ đợi.

Bên cạnh đó nâng cao chất lượng phục vụ, tạo nền tảng cho việc cung cấp dịch vụ công trực tuyến toàn trình và thúc đẩy quá trình hoàn thiện, làm sạch, liên thông các cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành.

Tuy nhiên, để những quy định này đi vào cuộc sống, đòi hỏi nỗ lực lớn từ các cơ quan chủ quản cơ sở dữ liệu, cơ quan giải quyết thủ tục hành chính và cả sự chủ động của người dân, doanh nghiệp trong việc cập nhật, chuẩn hóa thông tin của mình trên các hệ thống dữ liệu.

Trên cơ sở đó, gần 800 thủ tục hành chính được cắt giảm, thay thế các thành phần hồ sơ. Nhiều loại giấy tờ trước đây bắt buộc phải nộp bản giấy nay được thay thế bằng việc khai thác dữ liệu, như:

- Thông tin về nhân thân, cư trú được khai thác từ Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, thay thế việc xuất trình Chứng minh nhân dân, Căn cước công dân, Sổ hộ khẩu, Sổ tạm trú…

- Thông tin về khai sinh, kết hôn, tình trạng hôn nhân, khai tử được lấy từ Cơ sở dữ liệu hộ tịch điện tử, thay thế Giấy khai sinh, Giấy chứng nhận kết hôn, Giấy xác nhận tình trạng hôn nhân, Giấy chứng tử.

- Thông tin về bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế được khai thác từ Cơ sở dữ liệu quốc gia về bảo hiểm, thay thế việc nộp Thẻ bảo hiểm y tế, Sổ bảo hiểm xã hội.

- Thông tin về giấy phép lái xe được khai thác từ cơ sở dữ liệu giấy phép lái xe.

- Thông tin về đăng ký doanh nghiệp, hộ kinh doanh, hợp tác xã được khai thác từ Cơ sở dữ liệu quốc gia về đăng ký doanh nghiệp.

- Thông tin về đăng ký phương tiện được khai thác từ cơ sở dữ liệu đăng ký phương tiện, thay thế Giấy chứng nhận đăng ký xe.

- Thông tin về quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất được khai thác từ Cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai (trước mắt áp dụng với đất ở).

- Thông tin về lý lịch tư pháp được khai thác từ cơ sở dữ liệu lý lịch tư pháp, thay thế Phiếu lý lịch tư pháp trên giấy.

- Thông tin về tình trạng sức khỏe được khai thác từ nền tảng sổ sức khỏe điện tử, thay thế một số loại Giấy khám sức khỏe trong những thủ tục có thể áp dụng.