Mô hình chính quyền 2 cấp tại Quảng Ninh - Tư duy đổi mới của tỉnh hàng đầu về cải cách hành chính

Việc triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp (cấp tỉnh và cấp xã, không tổ chức cấp huyện) từ ngày 1/7/2025 được xem là bước ngoặt lịch sử, thể hiện tầm nhìn chiến lược, quyết tâm chính trị và tinh thần dám nghĩ, dám làm của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân tỉnh Quảng Ninh.

Tư duy đổi mới - bước đi tiên phong

Là tỉnh có vị trí chiến lược đặc biệt, vừa có đường biên giới trên bộ và trên biển với Trung Quốc, Quảng Ninh được xác định là “phên dậu vững chắc của Tổ quốc”. Từ sớm, tỉnh đã ý thức sâu sắc rằng, để phát triển nhanh và bền vững, cần có một bộ máy chính trị tinh gọn, hiệu lực và gần dân hơn.

Ngay từ năm 2014, Quảng Ninh đã triển khai Đề án 25 và ban hành Nghị quyết số 19-NQ/TU về đổi mới phương thức lãnh đạo, nâng cao năng lực của Đảng, tinh giản bộ máy, biên chế. Đây chính là nền móng quan trọng để tỉnh triển khai các chủ trương của Trung ương về tiếp tục sắp xếp tổ chức bộ máy hệ thống chính trị theo tinh thần Nghị quyết 18-NQ/TW.

Với tinh thần chủ động, sáng tạo, Quảng Ninh đã mạnh dạn đề xuất và thí điểm nhiều mô hình mới, rút gọn tầng nấc trung gian, phát huy vai trò, trách nhiệm của người đứng đầu, đồng thời gắn cải cách tổ chức bộ máy với nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức.

Thực hiện Kết luận số 121-KL/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII, Quảng Ninh đã chủ động sắp xếp, tổ chức lại toàn bộ hệ thống chính trị theo hướng tinh gọn và hiệu quả.

Đến nay, tỉnh đã giảm 1 cấp hành chính trung gian, sắp xếp 171 đơn vị hành chính cấp xã còn 54 đơn vị (gồm 30 phường, 22 xã và 2 đặc khu), giảm 117 đơn vị, đạt tỷ lệ 66,7% theo đúng yêu cầu của Trung ương.

Cùng với đó, tỉnh đã thành lập Đảng bộ UBND tỉnh, Đảng bộ các cơ quan Đảng tỉnh, đồng thời kiện toàn 54 Đảng bộ xã, phường, đặc khu – đảm bảo sự lãnh đạo toàn diện, thống nhất của Đảng trong toàn bộ hệ thống chính trị. Các cơ quan chuyên môn, đơn vị sự nghiệp công lập được tổ chức lại đồng bộ, giảm hàng trăm đầu mối trung gian, nâng cao hiệu quả quản lý, điều hành.

Song song với việc sắp xếp tổ chức, Quảng Ninh cũng đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, giao quyền chủ động cho cơ sở gắn với trách nhiệm giải trình rõ ràng; từng bước xây dựng đội ngũ cán bộ “ít nhưng tinh”, làm việc chuyên nghiệp, hiệu quả.

Một trong những điểm sáng nổi bật là việc Quảng Ninh thí điểm Trung tâm Phục vụ hành chính công một cấp trực thuộc UBND tỉnh, thay thế hệ thống Trung tâm Hành chính công cấp huyện và Bộ phận một cửa cấp xã trước đây.

Mô hình này cho phép người dân và doanh nghiệp nộp hồ sơ thủ tục hành chính tại bất kỳ điểm nào trong tỉnh, không phụ thuộc địa giới hành chính, rút ngắn thời gian giải quyết, giảm chi phí đi lại, đồng thời bảo đảm 100% hồ sơ được công khai, minh bạch để người dân giám sát.

Tỉnh cũng triển khai đồng bộ 54 Trung tâm Phục vụ hành chính công tại các xã, phường, đặc khu, tạo thành mạng lưới phục vụ thống nhất “một cấp – một cửa – một dữ liệu dùng chung”. Nhờ đó, người dân được phục vụ tốt hơn, cán bộ, công chức có điều kiện phát huy năng lực trong môi trường làm việc chuyên nghiệp, hiện đại.

Hiệu quả khẳng định qua thực tiễn

Những nỗ lực đổi mới của Quảng Ninh đã mang lại kết quả toàn diện. Nhiều năm liền, tỉnh dẫn đầu cả nước về Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI), Chỉ số cải cách hành chính (PAR INDEX), và Chỉ số hài lòng của người dân (SIPAS).

Đây là minh chứng rõ nét cho tinh thần đổi mới, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm và dám chịu trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, đảng viên Quảng Ninh trong hành trình xây dựng một nền hành chính phục vụ.

Mô hình chính quyền hai cấp cũng giúp rút ngắn quá trình ra quyết định, tăng cường tính thống nhất và hiệu lực quản lý, bảo đảm hoạt động của các cơ quan hành chính thông suốt, liên thông từ tỉnh đến cơ sở, không để gián đoạn hoặc bỏ sót nhiệm vụ trong quá trình chuyển đổi.

Việc Quảng Ninh được Trung ương tin tưởng cho thí điểm mô hình chính quyền hai cấp thể hiện rõ vị thế tiên phong và năng lực tổ chức, điều hành của địa phương. Đây không chỉ là sự thay đổi về cơ học trong tổ chức, mà là cuộc cải cách tư duy toàn diện về quản trị nhà nước, hướng tới mục tiêu “Chính quyền kiến tạo – phục vụ – liêm chính – hành động vì nhân dân”.

Thực tiễn Quảng Ninh cho thấy, khi cả hệ thống chính trị cùng vào cuộc, đồng thuận từ trên xuống dưới, quyết liệt trong hành động, sáng tạo trong cách làm, mọi chủ trương lớn của Đảng đều có thể được cụ thể hóa hiệu quả, mang lại lợi ích thiết thực cho nhân dân.

Bằng kết quả đạt được, mô hình chính quyền hai cấp tại Quảng Ninh đang trở thành kinh nghiệm quý cho cả nước trong công cuộc sắp xếp, tinh gọn bộ máy hành chính. Từ đây, Quảng Ninh không chỉ khẳng định vai trò “đầu tàu cải cách”, mà còn góp phần hiện thực hóa khát vọng xây dựng nền hành chính hiện đại, chuyên nghiệp, vì dân và phục vụ phát triển bền vững.