Chủ tịch Hội Luật gia Việt Nam Nguyễn Khánh Ngọc: Đổi mới cách tiếp cận để người dân dễ dàng hiểu và vận dụng pháp luật.

Từ tiếp xúc cử tri đến yêu cầu nâng chất lượng lập pháp

Trong đợt vận động bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI, Chủ tịch Hội Luật Gia Việt Nam Nguyễn Khánh Ngọc là một trong các ứng cử viên tại đơn vị bầu cử số 4, thành phố Đà Nẵng. Các cuộc tiếp xúc cử tri gần đây được tổ chức theo cả hình thức trực tiếp lẫn trực tuyến; riêng hội nghị tối 5/3 kết nối 8 xã thuộc đơn vị bầu cử số 4 đã tạo diễn đàn để cử tri theo dõi chương trình hành động, nêu kiến nghị và đối thoại với các ứng cử viên.

Điểm đáng chú ý trong cách ông Nguyễn Khánh Ngọc trình bày chương trình hành động là ông không đặt trọng tâm vào những cam kết mang tính khẩu hiệu. Theo chia sẻ bên lề các cuộc tiếp xúc, điều cốt lõi của một người ứng cử đại biểu Quốc hội, theo ông, không chỉ là một bản chương trình hành động, mà trước hết là nhận thức về vai trò đại diện cho nhân dân, tinh thần trách nhiệm và thái độ gần dân, sát dân, biết lắng nghe để phản ánh đúng tâm tư, nguyện vọng của cử tri.

Cách tiếp cận ấy cho thấy một thông điệp có ý nghĩa pháp lý rõ nét, đại biểu Quốc hội không chỉ tham gia nghị trường, mà còn phải thực hiện đúng bản chất của chế định đại diện dân cử, tức là chuyển tải tiếng nói của cử tri vào hoạt động lập pháp, giám sát và quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước. Trong bối cảnh yêu cầu hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ngày càng cao, đây không chỉ là đòi hỏi về bản lĩnh chính trị, mà còn là đòi hỏi về năng lực pháp lý và khả năng bám sát thực tiễn.

Thực tế, chương trình hành động của ông Nguyễn Khánh Ngọc được hậu thuẫn bởi một nền tảng chuyên môn khá đậm nét. Các thông tin công khai cho thấy ông có nhiều năm công tác trong lĩnh vực pháp luật và tư pháp, từng tham gia xử lý các vấn đề pháp lý quốc tế, đàm phán, thẩm định và thực hiện nhiều điều ước quốc tế lớn của Việt Nam. Từ kinh nghiệm đó, định hướng mà ông theo đuổi là xây dựng một hệ thống pháp luật minh bạch hơn, hiệu quả hơn, đồng thời bảo đảm quyền con người và phục vụ phát triển bền vững.

Điều này lý giải vì sao trong thông điệp vận động bầu cử, ông nhiều lần nhấn mạnh yêu cầu đổi mới tư duy. Theo Chủ tịch Hội Luật gia Việt Nam, trong bối cảnh mô hình chính quyền địa phương có những thay đổi, đại biểu Quốc hội cũng phải thay đổi cách tiếp cận, đồng hành nhiều hơn với địa phương, lắng nghe trực tiếp hơn từ cơ sở và bàn giải pháp cụ thể hơn cho các vấn đề của người dân, doanh nghiệp và chính quyền. Đây là một cách nhìn gắn chặt với yêu cầu nâng chất lượng lập pháp và theo dõi hiệu quả của pháp luật sau khi ban hành.

Theo đến cùng những vấn đề dân sinh có hàm lượng pháp lý cao

Nếu ở tầng khái quát, Chủ tịch Hội Luật gia Việt Nam Nguyễn Khánh Ngọc nói nhiều đến đổi mới tư duy lập pháp và trách nhiệm đại diện, thì ở tầng thực tiễn, các cuộc tiếp xúc cử tri cho thấy ông đặc biệt chú ý tới những vấn đề dân sinh có hàm lượng pháp lý cao. Tại các địa bàn miền núi và trung du của Đà Nẵng, cử tri nêu nhiều băn khoăn liên quan đến đất đai, cơ chế bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất, minh bạch tài sản, an toàn vận hành thủy điện, hạ tầng giao thông, điện, nước và sinh kế của người dân.

Đáng chú ý, khi trao đổi về quyền sở hữu đất đai và thu hồi đất, ông Nguyễn Khánh Ngọc đã nêu quan điểm trực diện là cần nhìn nhận đúng bản chất pháp lý của quan hệ đất đai: Nhà nước thực hiện quyền đại diện chủ sở hữu toàn dân về đất đai, nhưng đồng thời quyền tài sản hợp pháp của người dân và doanh nghiệp cũng phải được tôn trọng, bảo vệ bằng cơ chế pháp lý rõ ràng. Vì vậy, nếu Nhà nước thu hồi đất thì phải bảo đảm mục đích minh bạch, chính đáng và có cơ chế bồi thường phù hợp.

Từ đây, có thể thấy khá rõ một hướng hành động mang tính pháp quyền mà ông đưa ra trước cử tri: nếu bất cập nằm ở quy định thì phải tiếp tục sửa đổi, bổ sung trong quá trình xây dựng luật; còn nếu vướng mắc nằm ở khâu tổ chức thực hiện thì phải tăng cường giám sát để bảo đảm pháp luật đi vào cuộc sống. Đây là điểm nhấn rất quan trọng, bởi nó đặt đúng hai chức năng cốt lõi của Quốc hội là lập pháp và giám sát tối cao đối với việc thi hành pháp luật.

Một nét đáng chú ý khác là ông Nguyễn Khánh Ngọc không nhìn hoạt động đại biểu Quốc hội như một công việc tách rời khỏi hệ thống hỗ trợ pháp lý cho người dân. Từ vị trí Chủ tịch Hội Luật gia Việt Nam, ông cho rằng có thể kết nối hoạt động của đại biểu với thực tiễn xây dựng chính sách, phổ biến pháp luật, tư vấn pháp luật và trợ giúp pháp lý, qua đó phản ánh những vấn đề phát sinh từ cơ sở để góp phần hoàn thiện hệ thống pháp luật. Nếu được triển khai đúng hướng, đây sẽ là cách rút ngắn khoảng cách từ chính sách tới đời sống, từ nghị trường tới người dân.

Nhìn tổng thể, chuỗi tiếp xúc cử tri trước bầu cử Quốc hội khóa XVI của ông Nguyễn Khánh Ngọc cho thấy hình ảnh một ứng cử viên muốn đi từ chuyên môn pháp luật đến trách nhiệm dân cử, từ diễn đàn vận động bầu cử đến những vấn đề cụ thể của đời sống pháp lý ở cơ sở. Tính mới trong chương trình hành động không nằm ở những khẩu hiệu lớn, mà ở cách đặt các vấn đề dân sinh như đất đai, bồi thường, minh bạch tài sản, thủy điện, hạ tầng, sinh kế vào đúng trục của xây dựng luật và giám sát thi hành luật.

Trong bối cảnh cử tri ngày càng quan tâm trực diện đến pháp luật, có thể thấy kỳ vọng của người dân đối với đại biểu Quốc hội cũng đang thay đổi: không chỉ cần người có uy tín, mà cần người đủ năng lực pháp lý, đủ bản lĩnh theo đuổi vấn đề đến cùng và đủ gần dân để không bỏ sót những vướng mắc từ thực tiễn. Với những gì thể hiện qua các cuộc tiếp xúc cử tri tại Đà Nẵng, thông điệp mà nguyên Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Khánh Ngọc phát đi pháp luật phải là công cụ bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của nhân dân, đồng thời phải trở thành động lực cho phát triển bền vững trong giai đoạn mới.