Luật Dẫn độ – Bảo vệ chủ quyền quốc gia và khẳng định uy tín việt nam trên trường quốc tế

Trong tiến trình hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, Việt Nam đang từng bước chuẩn mực hóa các cơ chế hợp tác tư pháp quốc tế. Nếu trước đây dẫn độ chỉ được quy định như một chương trong Luật Tương trợ tư pháp, thì việc xây dựng một đạo luật độc lập cho thấy bước tiến mới về chất, phù hợp xu thế toàn cầu chống tội phạm xuyên quốc gia.

Các Đại biểu Quốc hội nhấn mạnh đạo luật này sẽ là “công cụ pháp lý minh bạch, khả thi và có giá trị thực tiễn cao trong bối cảnh hội nhập mới”, tạo nền tảng để Việt Nam chủ động tham gia – chứ không chỉ thụ động tuân thủ – các cam kết quốc tế về tư pháp.

Đồng thời, việc nội luật hóa các chuẩn mực quốc tế trong dự thảo luật còn thể hiện năng lực thể chế của Việt Nam: có chủ quyền nhưng không khép kín, hội nhập nhưng không đánh đổi lợi ích quốc gia.

Một điểm nhấn quan trọng trong thảo luận là việc bổ sung nguyên tắc bảo đảm quyền con người và quyền công dân. Đại biểu Nguyễn Tâm Hùng (TP.HCM) khẳng định: “Hợp tác tư pháp quốc tế của Việt Nam là hợp tác có điều kiện, có giới hạn và lấy con người làm trung tâm.”

Điều này cho thấy lập trường rõ ràng: Việt Nam chỉ dẫn độ khi việc dẫn độ không xâm hại nhân phẩm và không dẫn đến “tra tấn, đối xử tàn bạo hay truy cứu vì lý do chính trị, tôn giáo, dân tộc”. Đây là cách thể hiện bản lĩnh nhân văn của Nhà nước pháp quyền, phù hợp thông lệ Liên Hợp Quốc.

Đáng chú ý, đại biểu Dương Khắc Mai (Lâm Đồng) chỉ ra thiếu hụt về cơ chế giám sát sau dẫn độ. Việc yêu cầu cam kết của nước tiếp nhận là chưa đủ nếu không có công cụ theo dõi và xử lý vi phạm sau này.

"Đề xuất bổ sung thẩm quyền, chế tài ngoại giao và trách nhiệm theo dõi thực thi giúp bảo đảm cam kết được thực hiện thực chất, chứ không dừng lại ở thủ tục. Đây chính là yếu tố quyết định uy tín quốc gia" Đại biểu Dương Khắc Mai nhấn mạnh.

Chuyển đổi số cũng là trụ cột được nhấn mạnh trong dự thảo luật. Việc xây dựng hồ sơ dẫn độ điện tử, đồng bộ với chuẩn INTERPOL và ASEANAPOL, là bước chuyển từ quản lý thủ công sang quản trị đa phương chuẩn mực quốc tế. Điều này thể hiện tư duy hiện đại: hành chính tư pháp không chỉ phải “đúng luật”, mà còn “nhanh, chính xác, bảo mật cao”.

Khi một quốc gia đủ năng lực pháp lý để dẫn độ, quốc gia đó chứng minh được chủ quyền của mình có thực chất; công dân được bảo hộ; cam kết quốc tế được bảo đảm và pháp luật đủ mạnh để không là điểm trú ẩn cho tội phạm xuyên biên giới.

Luật Dẫn độ vì thế là mắt xích của một hệ thống tư pháp mang bản sắc: kiên quyết nhưng nhân đạo, hội nhập nhưng chủ quyền, luật hóa nhưng đặt con người làm trung tâm.

Luật Dẫn độ không chỉ là văn bản pháp luật mới. Đây là bước hoàn thiện nền tảng bảo vệ công lý, bảo vệ công dân, và khẳng định năng lực pháp lý của Việt Nam trong cộng đồng quốc tế. Khi luật được thông qua, Việt Nam sẽ có trong tay “lá chắn chủ quyền mềm”, vừa chống tội phạm hiệu quả, vừa xây dựng hình ảnh một quốc gia có trách nhiệm, văn minh và thượng tôn pháp luật.