Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 - "Lá chắn" vững chắc bảo vệ quyền lợi phụ nữ và trẻ em

Bảo đảm bước tiến về bình đẳng giới

Một trong những điểm sáng nhân văn và tiến bộ nhất của Luật HNGĐ 2014 là sự thay đổi tư duy pháp lý về vai trò của người phụ nữ trong gia đình. Trước đây, công việc nội trợ thường bị xem nhẹ, dẫn đến sự thua thiệt cho phụ nữ khi giải quyết các vấn đề tài sản.

Tuy nhiên, Luật HNGĐ 2014 và các văn bản hướng dẫn đã xác lập một nguyên tắc công bằng: Lao động nội trợ được coi là lao động có thu nhập. Cụ thể Luật cho phép vợ chồng linh hoạt lựa chọn chế độ tài sản theo luật định hoặc thỏa thuận, giúp phụ nữ chủ động bảo vệ quyền lợi kinh tế. Khi ly hôn, công sức đóng góp của người vợ – bao gồm cả việc chăm sóc gia đình, con cái – được ghi nhận tương đương với thu nhập của người đi làm.

Quy định này không chỉ mang ý nghĩa về mặt tài sản mà còn là sự tôn vinh giá trị lao động thầm lặng của hàng triệu phụ nữ Việt Nam, khẳng định vị thế bình đẳng của họ trong việc tạo dựng và duy trì tổ ấm.

Luật HNGĐ 2014 đặt nguyên tắc "lợi ích tốt nhất của trẻ em" lên hàng đầu, gắn liền với việc bảo vệ quyền làm mẹ. Vấn đề đầu tiên là con dưới 36 tháng tuổi được ưu tiên giao cho mẹ trực tiếp nuôi dưỡng. Đây là quy định xuất phát từ đặc điểm tâm sinh lý của trẻ và bảo vệ thiên chức của người mẹ.

Song song với đó là các quy định chặt chẽ về điều kiện kết hôn, cấm tảo hôn và cưỡng ép kết hôn đã tạo hành lang pháp lý đẩy lùi các hủ tục lạc hậu, đặc biệt là tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Hội Liên hiệp Phụ nữ hành động vì hạnh phúc gia đình

Trong 10 năm qua, Hội LHPN Việt Nam không chỉ dừng lại ở vai trò tuyên truyền mà đã trở thành "điểm tựa" pháp lý thực tế cho hội viên. Những con số "biết nói" về nỗ lực của các cấp Hội trong giai đoạn 2021-2025 đã có hơn 30 triệu cha mẹ và hội viên được tiếp cận kiến thức giáo dục con cái và xây dựng gia đình; Phát hiện và hỗ trợ hơn 1.600 trường hợp phụ nữ, trẻ em bị bạo lực gia đình; giúp 90% nạn nhân tiếp cận ít nhất một dịch vụ trợ giúp xã hội và thành lập hơn 10.000 "Tổ truyền thông cộng đồng" và duy trì 2.312 "Địa chỉ tin cậy" tại cộng đồng để bảo vệ phụ nữ.

Đặc biệt, Hội đã thực hiện quyền khởi kiện và kiến nghị nhiều vụ việc cụ thể để giành lại quyền nuôi con cho phụ nữ, điển hình như vụ việc bảo vệ quyền nuôi con cho chị P. tại Hải Phòng trước bạo lực gia đình, qua đó khẳng định vai trò giám sát và phản biện xã hội sắc bén.

Dù đạt được nhiều thành tựu, thực tiễn xét xử cho thấy vẫn còn những "khoảng trống" cần lấp đầy để pháp luật thực sự đi vào cuộc sống. Để bảo vệ tốt hơn nữa quyền của phụ nữ, Trung ương Hội LHPN Việt Nam đang tích cực đề xuất các giải pháp căn cơ.

Trong đó, cần có hướng dẫn chi tiết để quy đổi giá trị lao động nội trợ thành con số cụ thể, tránh việc phân chia tài sản phụ thuộc vào cảm tính chủ quan của người xét xử. Đề xuất các biện pháp cưỡng chế thi hành án mạnh mẽ hơn đối với những trường hợp trốn tránh cấp dưỡng nuôi con sau ly hôn.

Bên cạnh kiến nghị quy trình rút gọn thủ tục ly hôn cho nạn nhân bạo lực, đồng thời quy định rõ việc người mẹ phải rời khỏi nhà do bị bạo hành không được coi là "tự ý bỏ đi" để làm căn cứ bất lợi khi giành quyền nuôi con.

Nhìn lại chặng đường 10 năm, Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 cùng với sự đồng hành của Hội LHPN Việt Nam đã và đang kiến tạo nên một môi trường pháp lý nhân văn, nơi quyền của phụ nữ được tôn trọng và hạnh phúc gia đình được bảo vệ bền vững.