Luật Thương mại điện tử đưa livestream bán hàng vào khuôn khổ

Các đại biểu khẳng định, dự án Luật Thương mại điện tử là bước tiến quan trọng trong thể chế hóa chủ trương chuyển đổi số, tạo khuôn khổ pháp lý đồng bộ cho kinh tế số.

"Khoảng trống" pháp lý và hàng nghìn khiếu nại bị từ chối

Một thực tế được các đại biểu chỉ rõ là sự bùng nổ của các mô hình kinh doanh mới như bán hàng qua mạng xã hội, livestream, hay TMĐT xuyên biên giới... nhưng chưa có hành lang pháp lý đầy đủ. Điều này dẫn đến nhiều bất cập, đặc biệt là tình trạng hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng tràn lan , thậm chí là thuốc giả, thực phẩm chức năng giả.

Đại biểu Ma Thị Thúy (Tuyên Quang) dẫn chứng, Việt Nam hiện có hơn 70.000 website và ứng dụng TMĐT, nhưng nhiều nền tảng xuyên biên giới chưa tuân thủ quy định. Đáng báo động, hàng nghìn khiếu nại của người tiêu dùng chưa được giải quyết hiệu quả do các nền tảng này "từ chối trách nhiệm".

Để giải quyết tận gốc vấn đề, dự thảo luật và các ý kiến góp ý đều tập trung vào việc xác lập rõ nghĩa vụ pháp lý bắt buộc của chủ sở hữu nền tảng TMĐT. Đây được xem là "xương sống" của dự luật, nhằm tăng cường hiệu lực quản lý nhà nước và bảo vệ người bán chân chính.

Đại biểu Ma Thị Thúy đề nghị quy định rõ 6 trách nhiệm cốt lõi của chủ sàn TMĐT gồm Xác minh và công khai thông tin người bán; Cung cấp công cụ và tiếp nhận, xử lý khiếu nại của người tiêu dùng; Thực hiện cơ chế thông báo và gỡ bỏ (notice and takedown) hàng hóa, nội dung vi phạm; Bảo đảm an toàn dữ liệu cá nhân và lưu trữ thông tin giao dịch; Phối hợp với cơ quan nhà nước (cung cấp dữ liệu, hỗ trợ thu thuế) và chịu trách nhiệm liên đới nếu biết rõ vi phạm của người bán mà không ngăn chặn.

Bên cạnh đó, đại biểu cũng đề nghị cần định nghĩa rõ "nền tảng số lớn" dựa trên các tiêu chí cụ thể như lượng người dùng hoặc doanh thu tại Việt Nam, thay vì để quy định chung chung.

"Bịt kín" kẽ hở livestream, phân định rõ trách nhiệm các bên

Một điểm nóng khác là hoạt động livestream bán hàng. Đại biểu Đặng Thị Bảo Trinh (Đà Nẵng) cho rằng livestream về bản chất là quảng cáo thương mại, có sức lan tỏa và ảnh hưởng trực tiếp đến người tiêu dùng.

Thực tế, nhiều hoạt động quảng cáo, truyền thông, giao dịch tài chính ẩn danh đang gây rủi ro lớn nhưng chưa được quy định rõ. Vì vậy, đại biểu đề nghị phải phân định rõ trách nhiệm giữa ba bên: người bán - người livestream - chủ quản nền tảng.

Bên cạnh đó, với sản phẩm cần xác nhận nội dung quảng cáo, người bán phải xin phép, và người livestream phải xuất trình văn bản xác nhận cho nền tảng trước khi phát sóng.

Quy định này được kỳ vọng sẽ ngăn chặn tình trạng bán hàng giả, hàng cấm qua mạng xã hội một cách hiệu quả.

Tăng cường chế tài và quản lý liên ngành

Để luật thực sự đi vào cuộc sống, các đại biểu nhấn mạnh vai trò của chế tài và sự vào cuộc của chính quyền địa phương.

Đại biểu Bế Minh Đức (Cao Bằng) đề nghị bổ sung chế tài mạnh đối với nhà cung cấp hàng giả, hàng nhái. Khi có khiếu nại, nhà cung cấp phải chịu trách nhiệm bồi thường và hoàn tiền cho người tiêu dùng. Đồng thời, đại biểu kiến nghị Bộ Công an chủ trì thẩm định an ninh mạng đối với các sàn TMĐT lớn hoặc có yếu tố nước ngoài để ngăn chặn nguy cơ tội phạm.

Chỉ rõ thực trạng mua hàng bằng "niềm tin" nhưng giá trị nhận lại không tương xứng , Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Cao Bằng Quản Minh Cường đề nghị bổ sung trách nhiệm quản lý nhà nước cho cả UBND cấp tỉnh, thành phố, chứ không chỉ riêng Bộ Công thương. "Nếu chính quyền địa phương không tích cực thì sẽ không quản lý được", ông Cường nhấn mạnh.

Với những thay đổi mang tính nền tảng này, dự án Luật Thương mại điện tử (sửa đổi) được kỳ vọng sẽ tạo ra một môi trường cạnh tranh công bằng , bảo vệ người tiêu dùng tốt hơn, và thúc đẩy kinh tế số phát triển an toàn, minh bạch và bền vững.