Nhật Bản thúc đẩy xây dựng “thủ đô thứ hai” để bảo đảm hoạt động của bộ máy Nhà nước

Hạ viện Nhật Bản ngày 15/7 đã thông qua dự luật về việc thiết lập một "thủ đô thứ hai" do liên minh cầm quyền gồm Đảng Dân chủ Tự do (LDP) và Đảng Duy tân Nhật Bản (JIP) đề xuất. Dự luật sẽ tiếp tục được chuyển lên Thượng viện xem xét.

Theo dự luật, Thủ tướng Nhật Bản có thể chỉ định một tỉnh hoặc thành phố làm "thủ đô thứ hai" để tiếp nhận một phần chức năng của Tokyo nếu thủ đô không thể hoạt động bình thường do động đất lớn, núi Phú Sĩ phun trào hoặc các thảm họa khác. Mục tiêu là bảo đảm các hoạt động trọng yếu của Chính phủ không bị gián đoạn trong các tình huống khẩn cấp.

Địa phương được lựa chọn sẽ phải đáp ứng một số tiêu chí về quy mô dân số, năng lực kinh tế và tổ chức hành chính. Một trong những điều kiện được đề xuất là địa phương này phải có cơ cấu hành chính tương đương hệ thống 23 quận đặc biệt của Tokyo để có thể tiếp nhận các cơ quan trung ương khi cần thiết.

Tuy nhiên, dự luật không đồng nghĩa với việc Nhật Bản sẽ có hai thủ đô theo nghĩa pháp lý mà "thủ đô thứ hai" được thiết kế như một trung tâm dự phòng, có nhiệm vụ bổ sung hoặc thay thế một số chức năng của Tokyo trong trường hợp xảy ra thiên tai hoặc tình huống khẩn cấp, chứ không thay thế địa vị của Tokyo với tư cách là thủ đô hiện nay.

Đáng chú ý, dự luật phản ánh một xu hướng mới trong quản trị quốc gia. Nếu trước đây việc ứng phó thiên tai chủ yếu tập trung vào cứu hộ, khắc phục hậu quả và tái thiết, thì Nhật Bản đang hướng tới việc chuẩn bị trước các phương án để bộ máy nhà nước vẫn có thể vận hành ngay cả khi trung tâm chính trị và hành chính của đất nước bị tê liệt. Nói cách khác, vấn đề không chỉ là bảo vệ thủ đô, mà còn là bảo đảm tính liên tục của hoạt động nhà nước trong mọi tình huống.

Dự luật hiện vẫn phải được Thượng viện thông qua trước khi có hiệu lực. Trong bối cảnh liên minh cầm quyền không chiếm đa số tại Thượng viện và kỳ họp Quốc hội sắp kết thúc, quá trình xem xét dự luật được dự báo sẽ còn nhiều thách thức.